Ünlü söz
“Yukarıdaki ilkelerin aşikâr adaleti ve yararlılığı, onları bütün ulusların az ya da çok dikkatine sunmuştur.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
İngilizce aslı
The evident justice and utility of the foregoing maxims have recommended them more or less to the attention of all nations.
Ne anlatıyor?
Bu söz, Adam Smith'in vergilendirme üzerine sıraladığı dört temel ilkenin ardından yaptığı bir değerlendirmedir. Smith, belirlilik, uygunluk ve az maliyetle toplama gibi ilkelerin taşıdığı mantıksal gücün, kendiliğinden fark edilebilir bir nitelikte olduğunu söyler. Bu ilkelerin doğruluğu ve faydası öylesine açıktır ki, hiçbir ulus bunları tamamen görmezden gelemez. Ancak Smith burada dikkatli bir ifade kullanır: uluslar bu ilkeleri "az ya da çok" dikkate almışlardır; yani hiçbiri bunlardan tamamen habersiz değildir, fakat uygulama dereceleri farklılık gösterir.
Bu değerlendirme, Smith'in genel yöntemini de yansıtır: O, soyut ilkeler koyup sonra bunları tarihsel ve karşılaştırmalı örneklerle test eder. Vergi ilkelerinin farklı ülkelerdeki uygulamalarına baktığında, bu ilkelerin evrensel bir akıl ve adalet duygusundan kaynaklandığını, ancak siyasi ve idari koşulların bunların tam olarak hayata geçirilmesini engellediğini ima eder. Böylece Smith, ideal vergilendirme anlayışının bir yandan teorik temelini atarken bir yandan da gerçek dünyadaki sapmaları fark etmeye davet eder. Bu yaklaşım, onun ekonomi ile ahlak felsefesi arasında kurduğu köprünün bir örneğidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu ifade, Adam Smith'in "Ulusların Zenginliği" adlı eserinin beşinci kitabının vergilendirme üzerine yazılmış bölümünde yer alır. Smith, vergilendirmenin dört temel ilkesini sıraladıktan sonra bu değerlendirme cümlesiyle farklı ülkelerdeki uygulamaları incelemeye geçer. Eser, 1776'da İskoç Aydınlanması'nın etkisi altında, modern ekonominin temel metinlerinden biri olarak yayımlanmıştır.
Kaynak
- Eser: Book V
- Künye: Chapter II, Part II, p. 894.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Adam_Smith
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Birlik, bu ülkeye sonsuz iyilik getirmiş bir önlemdi.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Yasama organı efendilerle işçileri arasındaki farklılıkları düzenlemeye kalkıştığında, danışmanları her zaman efendilerdir. Dolayısıyla düzenleme işçilerin lehine olduğunda, her zaman adil ve hakkaniyetlidir; ama efendilerin lehine olduğunda bazen aksi olabilir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Hükümetin savurganlığı İngiltere'nin zenginlik ve gelişmeye doğru doğal ilerleyişini kuşkusuz geciktirmiş olsa da, onu durduramamıştır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Bu zümreden gelen herhangi bir yeni ticaret yasası veya düzenlemesi önerisi, her zaman büyük bir ihtiyatla dinlenmeli ve yalnızca en titiz değil, aynı zamanda en kuşkulu bir dikkatle uzun uzadıya ve dikkatlice incelenmeden asla kabul edilmemelidir. Bu öneri, çıkarı hiçbir zaman kamununkiyle tam olarak aynı olmayan, genellikle kamuoyunu aldatmaya ve hatta ezmeye çıkarı olan ve buna bağlı olarak birçok kez onu hem aldatmış hem de ezmiş olan bir insan zümresinden gelir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“III. Her vergi, mükellefin ödemesi en uygun olacağı zamanda veya tarzda alınmalıdır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“II. Her bireyin ödemekle yükümlü olduğu vergi belirli olmalıdır, keyfî değil.”
— Adam Smith (1723 – 1790)