Ünlü söz
“Zengin insanların büyük çoğunluğu için zenginliğin başlıca hazzı, zenginliğin gösterişinden ibarettir; bu gösteriş onların gözünde, yalnızca kendilerinin sahip olabileceği o belirleyici varlık işaretlerine sahip göründükleri zaman asla olduğu kadar tam değildir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
İngilizce aslı
With the greater part of rich people, the chief enjoyment of riches consists in the parade of riches, which in their eye is never so complete as when they appear to possess those decisive marks of opulence which nobody can possess but themselves.
Ne anlatıyor?
Smith bu sözünde zenginliğin psikolojik ve toplumsal boyutuna eğilir. Ona göre zenginlerin çoğu için servetin asıl değeri, onunla yapılabileceklerde değil, başkalarına gösterdiği statüde yatar. Zenginlik, ancak başkalarının sahip olamayacağı nesnelerle sergilendiğinde tatmin edici hale gelir.
Burada Smith'in gözlemi, tüketimin yalnızca ihtiyaç gidermekle ilgili olmadığı, aynı zamanda bir toplumsal ayrışma aracı olarak işlediği yönündedir. 'Belirleyici varlık işaretleri' ifadesi, nadir bulunan, pahalı ve başkalarının erişemeyeceği ürünlerin statü göstergesi olarak kullanılmasını anlatır. Bu, daha sonra Thorstein Veblen'in 'gösterişçi tüketim' (conspicuous consumption) kavramıyla kuramsallaştıracağı fikrin erken bir ifadesidir.
Smith'in bu pasajı, yalnızca ekonomi değil, aynı zamanda insan davranışına dair keskin bir gözlem içerir. İnsanların tüketim kararlarında rasyonaliteden çok toplumsal karşılaştırma ve prestij arayışının etkili olduğunu gösterir. Günümüzde lüks markaların pazarlama stratejilerinden sosyal medyada sergilenen yaşam tarzlarına kadar bu içgörünün izlerini sürmek mümkündür.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, 'Ulusların Zenginliği' adlı eserin birinci kitabının on birinci bölümünde, toprak rantı ve fiyatların belirlenmesi üzerine yapılan tartışmanın bir parçası olarak geçer. Smith burada, nadir ve pahalı ürünlere olan talebin neden yüksek olduğunu açıklarken zenginlerin tüketim psikolojisine değinir.
Kaynak
- Eser: Book I
- Künye: Chapter XI, Part II, p. 202 (See also Thorstein Veblen).
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Adam_Smith
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İnsanın ne kadar bencil olduğu varsayılırsa varsayılsın, doğasında, onu başkalarının talihiyle ilgilendiren ve başkalarının mutluluğunu, onu görmekten aldığı hazdan başka bir şey elde etmese bile kendisi için gerekli kılan birtakım ilkeler olduğu açıktır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Dolayısıyla toplum ve sohbet, zihin herhangi bir zamanda talihsiz bir şekilde dinginliğini kaybetmişse onu yeniden kazanmanın en güçlü çareleri olduğu gibi; öz tatmin ve haz için bu denli gerekli olan o dengeli ve mutlu mizacın da en iyi koruyucularıdır. İnziva ve derin düşünce insanları, ister keder ister kırgınlık üzerine evde kara kara düşünmeye yatkın olanlar, çoğu zaman daha fazla insaniyete, daha fazla cömertliğe ve daha ince bir onur duygusuna sahip olsalar da, dünya adamları arasında bu denli yaygın olan o mizaç dengesine nadiren sahiptirler.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Bedenin rahatlığı ve zihnin huzuru bakımından, hayatın bütün farklı katmanları neredeyse aynı düzeydedir ve yol kenarında güneşlenen dilenci, kralların uğrunda savaştığı o güvenliğe sahiptir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Emeğin üretken güçlerindeki en büyük gelişme ve onun herhangi bir yerde yönlendirilmesinde ya da uygulanmasında gösterilen beceri, el yatkınlığı ve sağduyunun büyük kısmı, iş bölümünün sonuçları gibi görünmektedir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Kendine gerektiği kadar, ama gerektiğinden fazla değer vermeyen kişi, başkalarından hakkı olduğunu düşündüğü saygıyı görmekte nadiren başarısız olur. Hakkı olandan fazlasını istemez ve onunla tam bir tatmin içinde yetinir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Birlik, bu ülkeye sonsuz iyilik getirmiş bir önlemdi.”
— Adam Smith (1723 – 1790)