İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Zengin ve güçlü olanlara hayranlık duyma, neredeyse onlara tapma; yoksul ve düşük koşullardaki kişileri ise küçümseme ya da en azından ihmal etme eğilimi, rütbe farklarını ve toplum düzenini kurmak ve sürdürmek için gerekli olmakla birlikte, aynı zamanda ahlaki duygularımızın yozlaşmasının en büyük ve en evrensel nedenidir.”

— Adam Smith (1723 – 1790)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

This disposition to admire, and almost to worship, the rich and powerful, and to despise or, at least, neglect persons of poor and mean conditions, though necessary both to establish and to maintain the distinction of ranks and the order of society, is, at the same time, the great and most universal cause of the corruption of our moral sentiments.

Ne anlatıyor?

Adam Smith bu pasajda, insanların zenginlik ve güce duyduğu hayranlık ile yoksulluğa karşı duyduğu küçümsemenin ikili işlevini ele alır. Bir yandan bu eğilim, toplumsal hiyerarşinin kurulmasını ve korunmasını sağlar; çünkü insanlar üstün gördükleri kişilere itaat etmeye ve onları onurlandırmaya istekli olur. Bu, toplumsal düzenin devamlılığı için işlevseldir.

Ancak Smith'in asıl vurgusu, bu eğilimin ahlaki yönden yol açtığı yozlaşmadır. İnsanlar, gerçek ahlaki erdem yerine zenginlik ve gücü yüceltmeye başladığında, ahlaki duygular sağlıklı işleyişini kaybeder. Yoksullar ve güçsüzler, ahlaken iyi olsalar bile küçümsenir; zenginler ise ahlaki kusurlarına rağmen hayranlık toplar. Bu durum, toplumun ahlaki pusulasını bozar.

Smith'in bu gözlemi, onun çağdaşı ve dostu David Hume'un fikirleriyle de uyumludur. Her ikisi de insan doğasındaki hayranlık ve taklit eğilimlerinin toplumsal sonuçlarıyla ilgilenmiştir. Bugün de bu pasaj, toplumların zenginliğe ve üne duyduğu aşırı hayranlığın, adalet ve eşitlik değerlerini nasıl gölgeleyebileceğine dair güçlü bir uyarı olarak okunabilir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Adam Smith'in 'Ahlaki Duygular Kuramı' (The Theory of Moral Sentiments, 1759) adlı eserinin birinci kısmından alınmıştır. Smith bu bölümde, insanların zenginlik ve güç karşısındaki hayranlığının kökenlerini ve bunun ahlaki duygular üzerindeki bozucu etkisini inceler. Bu eser, daha sonra yazacağı 'Ulusların Zenginliği'nden önce onun toplumsal ve ahlaki düşüncesinin temelini oluşturur.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler