Ünlü söz
“Ama özgür yaşamam gerekiyorsa, yönetenlerin her sözünü dinlemek zorundayım.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
εἰ δ᾿ ἐλευθέραν με δεῖ ζῆν, τῶν κρατοῦντων ἐστὶ πάντ᾿ ἀκουστέα.
Ne anlatıyor?
Bu söz, özgürlük ile itaat arasındaki gerilimi çarpıcı biçimde ortaya koyar. Konuşan kişi, özgür kalabilmenin bedelinin, iktidarda olanların sözüne boyun eğmek olduğunu söyler. Burada özgürlük, sınırsız bir başıboşluk değil; belirli bir düzen içinde, gücü elinde tutanların iradesine uyum göstererek var olabilen bir durum olarak sunulur. "Yönetenlerin her sözünü dinlemek" ifadesi, zorunluluktan doğan bir itaati anlatır; bu itaat bazen hayatta kalmanın, bazen de toplumsal konumunu korumanın bir gereğidir.
Sofokles'in tragedyasında bu cümle, güçsüz olanın güçlü karşısındaki stratejik konumunu da dile getirir. Özgür görünmek ile gerçekten özgür olmak arasındaki farkı düşündürür. Kişi dışarıdan özgür gibi görünebilir, ancak varlığını sürdürebilmek için başkalarının sözlerine uymak zorundaysa, bu özgürlüğün ne kadar gerçek olduğu sorgulanır. Söz, iktidar ilişkilerinin bireyin hareket alanını nasıl daralttığını özlü bir biçimde anlatır.
Bugün de bu düşünce, iş yaşamından siyasete kadar pek çok alanda karşılık bulur. İnsanlar çoğu zaman haklarını ya da konumlarını kaybetmemek için otoriteye uymak zorunda hisseder. Sofokles'in sözü, özgürlüğün koşullara bağlı ve kırılgan yapısını hatırlatır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Electra
- Künye: Lines 339–340 (tr. R. C. Jebb, 1894)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bence kazanç getiren hiçbir söz kötü değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Bir koyun sürüsünün kusursuz bir üyesi olabilmek için her şeyden önce bir koyun olmak gerekir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Diktatörlük ağızlık getirir, ağızlık da aptallaşmayı. Bilim ancak özgür söz ortamında gelişebilir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Amerika, Avrupa ve bütün medeniyet dünyası bilmelidir ki Türkiye halkı her medenî ve kabiliyetli millet gibi kayıtsız şartsız hür ve müstakil yaşamaya kesin karar vermiştir. Bu haklı kararı bozmaya yönelik her kuvvet, Türkiye'nin ebedî düşmanı kalır.”
— Mustafa Kemal Atatürk (1881 – 1938)
“Süs ve koruma.”
— Virgil (MÖ 70 – MÖ 19)
“Organize güce karşı yalnızca organize güç vardır; ne kadar üzücü bulsam da başka bir çare görmüyorum.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)