Ünlü söz
“Bence kazanç getiren hiçbir söz kötü değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
δοκῶ μέν, οὐδὲν ῥῆμα σὺν κέρδει κακόν.
Ne anlatıyor?
Bu söz, sözün ve eylemin ahlaki değerini sonuçlarına, özellikle de sağladığı yarar üzerinden değerlendiren pragmatik bir bakışı yansıtır. Sofokles'in karakteri, bir sözün ya da davranışın iyi ya da kötü sayılmasında kazandırdığı faydayı ölçüt alır. Bu yaklaşım, ilkesel ahlak anlayışından farklıdır; çünkü burada önemli olan sözün içeriğinden çok, o sözün sağladığı pratik yarardır. Ancak bu ifade, kazancın ne tür bir kazanç olduğunun sorgulanmasını da gerektirir: Bu, maddi bir çıkar olabileceği gibi manevi bir fayda, hayatta kalma ya da toplumsal bir avantaj da olabilir.
Tragedyada bu tür ifadeler çoğu zaman ahlaki gerilim yaratır; çünkü karakterler, doğruluk ile çıkar arasında seçim yapmak zorunda kalır. Sofokles, bu söz aracılığıyla insanların eylemlerini gerekçelendirirken yarar kavramını nasıl kullanabildiğini gösterir. Bugün de benzer bir tartışma, ahlaki değerler ile sonuç odaklı düşünce arasındaki ilişki üzerinden sürmektedir: Bir davranış yalnızca kazanç sağlıyor diye gerçekten iyi midir? Bu soru, sözün okuyucuya bıraktığı temel düşünsel gerilimdir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz Sofokles'in 'Elektra' tragedyasının 61. satırında geçer. Oyun bağlamında, karakterler intikam planını tartışırken, söylenecek sözlerin ve yapılacak eylemlerin pratik sonuçları üzerinde dururlar. İfade, amaçlanan planı haklı çıkarmak için kullanılan pragmatik bir mantık örneğidir ve oyundaki ahlaki çatışmaların bir parçası olarak işlev görür.
Kaynak
- Eser: Electra
- Künye: Line 61 (tr. R. C. Jebb, 1894) No word that is profitable is bad. (Cassell's, 1907)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kazanç tatlıdır, yalanlardan gelse bile.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Kötülüklerin iknası hızlı yol alır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Sahte sözler meyve vermez.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Bu bir düzen değil, talihsiz adam, hayır; senin cinnet dolu aklının düzensizliği olarak görünürdü.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hiç kimse istemeden hata yaptığı için kötü değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Susamış birine her türlü bilgece sözü sunsan da, ona içecek vermekten daha fazla zevk veremezsin.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)