İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Kibir tiranı doğurur; kibir, yersiz ve faydasız şeylerle aşırı derecede dolup taştığında, en yükseğe çıkıp dik uçurumdan zorunluluğun içine atlar; orada ayağına yarar hiçbir şey kalmaz.”

— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Antik Yunanca aslı

ὕβρις φυτεύει τύραννον· ὕβρις, εἰ πολλῶν ὑπερπλησθῇ μάταν, ἃ μὴ ᾿πίκαιρα μηδὲ συμφέροντα, ἀκρότατα γεῖσ᾿ ἀναβᾶσ᾿ ἀπότομον ὤρουσεν εἰς ἀνάγκαν ἔνθ᾿ οὐ ποδὶ χρησίμῳ χρῆται.

Ne anlatıyor?

Bu söz, aşırı özgüvenin ve ölçüsüz hırsın nasıl yıkıma yol açtığını anlatır. 'Hibris' yani tanrılara meydan okuyan kibir, insanı önce yükseltir, sonra kaçınılmaz bir felakete ('ananke') sürükler. 'Dik uçurum' imgesi, yükselişin ardından gelen düşüşün sertliğini vurgular. Aşırı dolup taşan kibir, kişiyi gerçeklikten koparır; neyin gerekli neyin boş olduğunu ayırt edemez hâle getirir ve nihayetinde çaresiz bir zorunluluğun içine hapseder.

Antik Yunan düşüncesinde 'ölçülülük' (sophrosyne) erdemin temelidir ve bu söz bunun tersini, yani taşkınlığı ve aşırılığı mahkûm eder. Ayakların artık yarar sağlamaması, düşüşün ardından kişinin hiçbir pratik çıkış yolu bulamayacağını simgeler. Sofokles'in trajedilerinde bu tema sıkça işlenir: insanın kendi sınırlarını bilmemesi, kaçınılmaz sonunu hazırlar.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu satırlar Sofokles'in 'Kral Oidipus' tragedyasının korosuna aittir. Koro, oyunun ilerleyen bölümünde kibri ve zorbalığı lanetler. Oidipus'un kendi kaderini araştırırken sergilediği aşırı özgüven ve öfke, bu uyarıyı daha da anlamlı kılar. Antik Yunan tiyatrosunda koro, toplumun ortak bilgeliğini ve ahlaki değerlerini temsil eden bir sestir; burada da seyirciyi insanın sınırları konusunda uyarmaktadır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler