Ünlü söz
“Öfke soluduğunu görüyorum; ama haklılıkla birlikteyse, bunda kaygılanacak bir şey görmüyorum.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
ὁρῶ μένος πνέουσαν· εἰ δὲ σὺν δίκῃ ξύνεστι, τοῦδε φροντίδ᾿ οὐκέτ᾿ εἰσορῶ.
Ne anlatıyor?
Bu söz, öfkenin tek başına kötü ya da tehlikeli olmadığını, asıl belirleyici olanın öfkenin haklı bir zemine dayanıp dayanmadığını anlatır. Konuşan kişi, karşısındakinin öfkeli olduğunu açıkça görür; ancak bu öfke adalet duygusuyla birleştiğinde onu bir tehdit olarak algılamaz. Burada duygular, eylemlerin meşruiyetine göre değerlendirilir. Öfke, haksızlık karşısında doğal bir tepkiyse, korkulacak değil saygı duyulacak bir şeydir.
Sofokles'in tragedyasında bu tür karşılaşmalar, karakterlerin ahlaki konumlarını ortaya koyar. Öfkenin kendisi değil, onun haklılıkla ilişkisi önemlidir. Adaletsiz bir öfke yıkıcıdır; oysa doğru bir nedene dayanan öfke, haksızlığa karşı direnmenin bir parçasıdır. Söz, dışarıdan bakıldığında korkutucu görünen bir duygunun, aslında ahlaki bağlamına göre bambaşka anlamlar kazanabileceğini gösterir.
Günümüzde de bu düşünce, özellikle toplumsal hareketler ve kişisel ilişkiler açısından değerlendirilebilir. İnsanlar haksızlığa uğradıklarında duydukları öfke, bir savunma ve talep biçimine dönüşebilir. Önemli olan, bu duygunun adalet duygusuyla desteklenip desteklenmediğidir. Sofokles, duyguları yalnızca görünümlerine göre yargılamak yerine, ardındaki nedenlere bakmanın daha doğru olduğunu hatırlatır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Electra
- Künye: Lines 610–611 (tr. R. C. Jebb, 1894)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bir kadının yeminlerini suya yazarım.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Kazanç tatlıdır, yalanlardan gelse bile.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Kötülüklerin iknası hızlı yol alır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Sahte sözler meyve vermez.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Bu bir düzen değil, talihsiz adam, hayır; senin cinnet dolu aklının düzensizliği olarak görünürdü.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Susamış birine her türlü bilgece sözü sunsan da, ona içecek vermekten daha fazla zevk veremezsin.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)