İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Tanrılar iyi görür, ama geç görür; kişi tanrısal olandan vazgeçip deliliğe döndüğünde.”

— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Antik Yunanca aslı

θεοὶ γὰρ εὖ μέν, ὀψὲ δ᾿ εἰσορῶσ᾿, ὅταν τὰ θεῖ᾿ ἀφείς τις ἐς τὸ μαίνεσθαι τραπῇ.

Ne anlatıyor?

Sofokles'in bu sözü, ilahi adaletin insan kavrayışından farklı bir zaman ölçeğinde işlediğini anlatır. "İyi görürler, ama geç görürler" ifadesi, tanrıların insan eylemlerini kuşatan bilgisine işaret eder; fakat bu bilgi her zaman insanın beklediği hızda cezaya ya da düzeltmeye dönüşmez. Tanrısal düzenden koparak "deliliğe" yönelen kişi, yani hybris (aşırı gurur) içinde tanrısal sınırı aşan kişi, cezasını genellikle gecikmiş biçimde bulur.

Tragedya geleneğinde bu gecikme, izleyicide hem gerilim hem de ahlaki bir uyarı yaratır: Kötülük ya da aşırılık hemen görülmemiş, hemen cezalandırılmamış olabilir; ama ilahi düzen eninde sonunda kendini gösterir. Bu düşünce, antik Yunan'ın evreni ahlaki bir bütün olarak kavrayışına dayanır: İnsan eylemleri, tanrıların gözünden kaçmaz. Söz, günümüz okuruna da adaletin sabrı üzerine düşünme imkânı verir; bireysel hayatta geç gelen sonuçlar, düzenin yokluğunun değil, farklı bir zaman anlayışının işareti olabilir.

Hangi bağlamda söylendi?

Sofokles'in bir tragedyasından alınan bu dize çifti, koronun ya da bir karakterin, oyundaki ana kırılmayı değerlendirdiği bölümde yer alır. Verilen künye çevirmene ve dize numarasına işaret eder; kesin oyun adı belirtilmediği için yalnızca metnin genel çerçevesi üzerinden konuşulabilir. Sofokles'in eserlerinde tanrısal düzenin geç ama kesin işleyişi, özellikle aşırı gurura kapılan karakterlerin düşüşünde temel bir motiftir.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler