“Dünyayı yönetenlerin tamamen deli olduklarına ciddi olarak inanıyorum.”

Tolstoy, bu sözüyle dünya işlerini yönetenlerin akıl sağlığına ve sağduyusuna duyduğu derin güvensizliği dile getirir. Ona göre iktidar sahipleri, sıradan insanların vicdanını rahatsız eden eylemleri tereddütsüz yapabilirler. Bu yüzden onların 'deli' olduğunu söylemek, yalnızca bir hakaret değil; aynı zamanda ahlaki ölçülerle düşünmeyen, sonuçlarına katlanmayan bir zihniyete işaret eder.

Bu düşünce, Tolstoy'un geç dönemindeki devlet ve iktidar eleştirisiyle doğrudan bağlantılıdır. Ona göre savaş, şiddet ve baskı gibi büyük kötülükler, ancak vicdanlarını susturmuş insanlar tarafından yönetilebilir. Delilik ifadesi burada tıbbi bir tanı değil, ahlaki bir yargıdır: Normal insan, başkasına zarar vermenin ağırlığını hisseder; iktidar sahibi ise bunu bir gereklilik olarak görür.

Bugün bu söz, iktidarın doğası üzerine keskin bir uyarı olarak okunabilir. İnsanların kendi çıkarları uğruna büyük acılara yol açan kararları nasıl kolayca alabildiği sorusu, Tolstoy'un yaşadığı dönemde olduğu kadar günümüzde de güncelliğini korur.