“Hükümetin gücü halkın cahilliğine dayanır ve hükümet bunu bilir; bu yüzden her zaman aydınlanmaya karşı savaşacaktır. Artık bunu anlamamızın zamanı geldi.”

Tolstoy bu sözde, devlet iktidarının varlığını halkın bilgisizliğine borçlu olduğu fikrini dile getirir. Ona göre yöneticiler, halkın olayları ve kendi çıkarlarını açıkça görmesini engelleyerek iktidarlarını sürdürür. Bu nedenle eğitim ve aydınlanma, devlet açısından bir tehdit olarak algılanır. Tolstoy'un 'hükümet' derken kastettiği yalnızca belirli bir yönetim değil, genel olarak merkezi otorite ve onun koruduğu düzen biçimidir.

'Bunu anlamamızın zamanı geldi' ifadesi, sözü yalnızca bir gözlem olmaktan çıkarıp bir uyanış çağrısına dönüştürür. Tolstoy, halkın aydınlanmasının önündeki en büyük engelin yalnızca yoksulluk ya da ulaşım zorluğu değil, bizzat devlet aygıtının kendisi olduğunu ima eder. Çünkü bilgili bireyler, otoriteyi sorgular ve itaati reddedebilir.

Bu düşünce, Tolstoy'un devlet kurumuna yönelik anarşist eğilimli eleştirileriyle uyumludur. Ona göre gerçek aydınlanma, insanın kendi vicdanına ve aklına dayanarak yaşamayı öğrenmesidir. Söz, günümüzde sansür, eğitim politikaları ve ifade özgürlüğü tartışmalarında hâlâ geçerliliğini koruyan bir uyarı niteliği taşır.