“Bilgi bir araçtır, amaç değil.”

Tolstoy bu kısa sözde bilginin kendi başına nihai bir hedef olmadığını, daha çok bir amaca ulaşmak için kullanılan bir araç olduğunu söyler. Bilgi biriktirmek, insanı kendiliğinden daha iyi, daha ahlaklı ya da daha bilge biri yapmaz. Önemli olan, bilginin nasıl kullanıldığı ve hangi değerlerin hizmetine sunulduğudur. Bilgi; sevgiye, adalete, insanın gelişimine ya da toplumun iyiliğine yönelmediğinde anlamını yitirir.

Bu yaklaşım, Tolstoy'un özellikle geç döneminde belirginleşen eleştirel düşüncesiyle örtüşür. O, soyut bilgiçliği ve biçimsel eğitimi çoğu zaman yetersiz bulmuş; bilgiyi ahlaki ve ruhsal gelişimle ilişkilendirmiştir. Ona göre bilginin değeri, insanın kendisini ve hayatını daha anlamlı kılmasına yaptığı katkıyla ölçülür.

Günümüzde bilgiye erişimin çok kolaylaştığı bir dönemde bu söz daha da önem kazanır. Çok şey bilmek değil, bilgiyi doğru amaçlarla ve sorumlulukla kullanmak asıl meseledir. Bilgi, ancak bir hizmet ve gelişim aracı haline geldiğinde gerçek değerini bulur.