“Zihin kütleyi harekete geçirir.”

Bu söz, evrenin maddi yapısına can veren ilkenin zihin ya da ruh olduğunu ileri sürer. 'Moles' yani kütle, maddenin hareketsiz ve edilgen yönünü; 'mens' yani zihin ise onu yönlendiren aktif ve akılsal ilkeyi temsil eder. Virgil, maddenin kendi başına anlamsız olduğunu, düzenin ve hareketin kaynağının zihinde bulunduğunu anlatır.

Bu düşünce, Antik Çağ'da yaygın olan 'düzenleyici akıl' fikrine yakındır: evren boş bir kütle değil, akılsal bir ilkeyle yönetilen bir bütündür. Zihin, maddeyi harekete geçirir ve ona amaç kazandırır. Bu hem kozmik düzeyde hem de insan yaşamında böyledir.

Bugünün okuru için söz, düşünce ve iradenin maddi koşullar karşısındaki etkinliğini hatırlatır. Saf madde ya da kaynak birikimi tek başına anlam üretmez; onu harekete geçiren, yönlendiren ve dönüştüren zihinsel çabadır. İnsanın uygarlık kurma gücünün özünde bu ilke yatar.

Bu ifade, Tanrı'nın evrene nüfuz eden zihni veya ruhu bağlamında söylenir. Aeneas'ın yeraltı dünyasını ziyareti sırasında, evreni düzenleyen ilahi aklın anlatıldığı bölümde yer alır. Virgil, maddi evrenin ardındaki zihinsel ilkeyi vurgular.