Ünlü söz
“Düşüncenin tümüyle mideye bağlı olması ne tuhaf bir şey; buna rağmen en iyi mideler en iyi düşünürler değil.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
C'est une plaisante chose que la pensée dépende absolument de l'estomac, et malgré cela les meilleurs estomacs ne soient pas les meilleurs penseurs.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözüyle zihinsel yaşam ile bedensel durum arasındaki ilişkiyi alaycı bir dille ele alıyor. İlk bakışta düşüncenin mideye, yani bedenin maddi koşullarına bağlı olduğunu kabul eder gibi görünüyor: açlık, hazımsızlık ya da genel sağlık durumu düşünmeyi doğrudan etkiler. Ancak hemen ardından bu önermeyi tersine çeviriyor; eğer düşünce yalnızca sindirim kadar basit bir işleve bağlı olsaydı, en sağlıklı bedenlere sahip olanların en iyi düşünürler olması gerekirdi. Oysa öyle değildir.
Sözün mizahi gücü, beden ile zihin arasındaki bağın hem gerçek hem de yetersiz bir açıklama olduğunu aynı anda göstermesinden gelir. Voltaire, insanı yalnızca maddeye indirgeyen kaba materyalist açıklamalarla, düşünceyi bedenden tümüyle bağımsız sayan idealist yaklaşımlar arasında bir denge arar. Ona göre insan, midesiyle düşünen bir hayvan değildir; ama midesinden de bütünüyle kopuk bir varlık hiç değildir.
Hangi bağlamda söylendi?
Voltaire bu sözü 20 Ağustos 1770'te matematikçi ve Ansiklopedi ortak yazarı Jean le Rond d'Alembert'e yazdığı bir mektupta kaydetmiştir. Mektup, Voltaire'in yaşlılık döneminde sağlık sorunlarıyla uğraştığı, aynı zamanda din ve felsefe tartışmalarının içinde aktif olduğu bir döneme rastlar.
Kaynak
- Eser: 1770s
- Künye: Letter to Jean le Rond d'Alembert (20 August 1770)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bugün aşırı bir melankoli nöbeti içinde kendini öldüren öyle bir adam, sekiz gün bekleseydi yaşamayı isterdi.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“En iyi, iyinin düşmanıdır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Son olarak, efendim, şuna inanıyorum ki her şey bize Ganj kıyılarından gelmiştir: astronomi, astroloji, ruh göçü, vesaire.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Söyleyecek bir şeyi olmayınca insan her zaman kötü konuşur.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“İtibar sahibi adamların haksız olduğu konularda haklı olmak tehlikelidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)