Ünlü söz
“Erdem özgürlüğü varsayar, tıpkı bir yükü taşımanın etkin bir gücü varsayması gibi. Zorlamada erdem yoktur ve erdem olmadan din de olmaz. Beni köle yap, daha iyi biri olmam. Egemenin bile insanları dine yöneltmek için zor kullanmaya hiçbir hakkı yoktur; din özünde seçimi ve özgürlüğü gerektirir. Düşüncem, hastalık ya da sağlık kadar otoriteye tabi değildir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
La vertu suppose la liberté, comme le transport d'un fardeau suppose la force active. Dans la contrainte point de vertu, et sans vertu point de religion. Rends-moi esclave, je n'en serai pas meilleur. Le souverain même n'a aucun droit d'employer la contrainte pour amener les hommes à la religion, qui suppose essentiellement choix et liberté. Ma pensée n'est pas plus soumise à l'autorité que la maladie ou la santé.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözünde din özgürlüğünü felsefi bir temele oturtur. Ona göre erdem, ancak kişi iyiyi özgürce seçtiğinde anlam kazanır; zorla yapılan bir iyilik ya da dayatılan bir inanç, ahlaki değer taşımaz. Yük taşıma benzetmesi bu düşünceyi somutlaştırır: Nasıl ki bir ağırlığı kaldırmak için etkin bir güç gerekiyorsa, erdemli olmak için de özgür irade gerekir. Zorlama ortadan kaldırıldığında geriye yalnızca itaat kalır, erdem değil.
Voltaire'in asıl hedefi, dinî inancın devlet gücüyle dayatılmasıdır. Dönemin Fransa'sında Katolik Kilisesi ile monarşi arasındaki ittifak, dinî muhalefeti cezalandıran bir düzen yaratmıştı. Voltaire bu düzeni, dinin özüne aykırı olmakla suçlar: İnanç, doğası gereği özgür bir seçimdir; dolayısıyla onu zorla kabul ettirmeye çalışmak hem dinin anlamını yok eder hem de bireyin en temel hakkını ihlal eder. Düşüncenin otoriteye tabi olmadığı vurgusu, modern ifade özgürlüğü ve vicdan özgürlüğü anlayışının erken bir savunusudur.
Hangi bağlamda söylendi?
Voltaire'in "Questions sur l'Encyclopédie" (1770-1772) adlı eserinin "Canon Law: Ecclesiastical Ministry" (Kilise Hukuku: Dinî Hizmet) maddesinde yer alır. Bu maddede Voltaire, kilise hukukunun dinî inancı zorla dayatma iddiasını eleştirir. Eser, Aydınlanma döneminin dinî hoşgörü ve bireysel özgürlük tartışmaları bağlamında yazılmıştır; Voltaire burada devletin dinî inanç üzerindeki baskısını reddeder.
Kaynak
- Eser: Questions sur l'Encyclopédie (1770)
- Künye: "Canon Law: Ecclesiastical Ministry" (1771)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“O halde insanların hepsi, ihtiyaçları olmasaydı, zorunlu olarak eşit olurdu. Türümüze bağlı yoksulluk, bir insanı başka bir insana bağımlı kılar: Asıl mutsuzluk eşitsizlik değil, bağımlılıktır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Derler ki Tanrı her zaman büyük taburların yanındadır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Boşanma muhtemelen aşağı yukarı evlilikle aynı tarihe dayanır. Yine de sanırım evlilik birkaç hafta daha eskidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Ölümlüler eşittir; fark yaratan doğum değil, yalnızca erdemdir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Söz konusu para olduğunda, herkes aynı dindendir.”
— Voltaire (1694 – 1778)