“Hayat bu dikenlerle doludur ve ben buna karşı bahçesini ekip biçmekten başka bir çare bilmiyorum.”

Voltaire bu sözünde insan yaşamının kaçınılmaz olarak acılar, sıkıntılar ve engellerle dolu olduğunu, ancak buna karşı yapılabilecek en anlamlı şeyin kişinin kendi yaşam alanını, kendi dünyasını özenle inşa etmesi olduğunu söyler. Bahçe imgesi burada hem somut bir emeği hem de soyut bir tutumu temsil eder: Kişi, denetleyemediği büyük olaylar karşısında çaresiz kalsa bile kendi sınırlı alanında üretken olabilir, düzen kurabilir ve anlam yaratabilir.

Bu düşünce, Voltaire'in ünlü romanı Candide'in sonundaki "Bahçemizi ekip biçmeliyiz" ifadesiyle de örtüşür. Orada da karakterler büyük felsefi tartışmalardan ve dünyayı kurtarma hırslarından vazgeçerek gündelik, somut ve yararlı bir uğraşa dönerler. Bu söz, okura felaketler ve hayal kırıklıkları karşısında pasif bir karamsarlığa gömülmek yerine, küçük ama gerçek bir eylem alanı yaratmayı önerir. Bahçesini işlemek, kişinin kendine ve yakın çevresine karşı sorumluluğunu yerine getirmesinin sembolüdür.

Voltaire'in bu yaklaşımı, onun hem dünyanın kusurlarını açıkça gören bir düşünür hem de pratik bir bilgelik arayan biri olduğunu gösterir. Bugün okur için de geçerli bir mesaj taşır: Büyük sorunlar karşısında bunalıma kapılmak yerine, denetimimiz altındaki küçük şeylere odaklanmak ve orada iyileştirici bir emek ortaya koymak, yaşamın dikenlerine karşı en sağlam cevaplardan biridir.

Voltaire bu satırları 21 Ekim 1769'da yazar ve kitapçı Pierre-Joseph Luneau de Boisjermain'e yazdığı mektupta kaleme almıştır. İlerlemiş yaşına rağmen Ferney'deki malikânesinde bahçesi ve topraklarıyla ilgilenen Voltaire, bu dönemde yoğun bir yazışma ağı yürütmekteydi. Mektubunda yaşamın zorluklarına değinirken, kendi deneyiminden hareketle çalışmanın ve üretmenin iyileştirici gücünü vurgular. Bu söz, aynı zamanda hayatının son döneminde benimsediği, dünyayı büyük ölçüde değiştiremese de kişinin kendi çevresini güzelleştirebileceği yönündeki pratik felsefesini yansıtır.