Ünlü söz
“O [Yahudi ulusu], bütün uluslara karşı uzlaşmaz bir nefret sergilemeye cüret eder; bütün efendilerine başkaldırır. Daima batıl inançlı, daima başkasının malına açgözlü, daima barbar, felaket içinde sürünen, refah içinde küstah.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Elle [la nation juive] ose étaler une haine irréconciliable contre toutes les nations; elle se révolte contre tous ses maîtres. Toujours superstitieuse, toujours avide du bien d'autrui, toujours barbare, rampante dans le malheur, et insolente dans la prospérité.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözünde Yahudi ulusunu, tarih boyunca diğer halklara karşı düşmanlık besleyen, hiçbir otoriteye boyun eğmeyen ve kültürel açıdan geri kalmış bir topluluk olarak çizer. Ona göre bu halk, koşullara göre alçalıp küstahlaşan, dinsel bağnazlıkla maddi açgözlülüğü birleştiren bir yapıdadır. Söz, on sekizinci yüzyıl Aydınlanma söyleminin dinler tarihine ve toplumlara bakışında sık rastlanan "ileri-geri", "uygar-barbar" ayrımının Yahudiler özelinde keskin bir örneğidir.
Bu tür ifadeler, bugünün okuruna Aydınlanma düşüncesinin kendi içindeki bazı önyargıları ve evrenselcilik iddiasının sınırlarını göstermektedir. Voltaire kilise eleştirisinde ne kadar sert ve özgürlükçü olursa olsun, farklı dinî ve etnik grupları değerlendirirken kendi döneminin kalıp yargılarıyla hareket edebilmiştir. Dolayısıyla söz, aydınlanmacı bir yazarın bütün konularda evrensel bir hoşgörüyü temsil etmediğinin de kanıtı gibidir.
Sözdeki "batıl inançlı", "barbar", "küstah" gibi nitelemeler birer tarihsel değerlendirme gibi sunulsa da, aslında modern okur için ayrımcı bir genelleme olarak okunabilecek kadar güçlü ve dışlayıcıdır. Bu nedenle söz, Voltaire'in düşünce dünyasındaki gerilimlerden birini ortaya koyar: Bir yanda dogmaya karşı akıl, öte yanda bir halkın bütününe yöneltilen toptan bir yargı.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Voltaire'in 1753 tarihli "Essai sur les Moeurs et l'Esprit des Nations" adlı genel tarih denemesinin giriş bölümlerinden alınmıştır. Yazar bu eserde insanlık tarihini ve çeşitli ulusların geleneklerini geniş bir çerçevede ele alırken, Yahudi tarihini de kendi Aydınlanma ve akıl anlayışı çerçevesinde yorumlamıştır. Alıntı, bu eserin Yahudilerin Saul döneminden itibaren tarihine ayrılan bölümündedir.
Kaynak
- Eser: 1750s (1753)
- Künye: Essai sur les Moeurs et l'Esprit des Nations (1753), Introduction, XLII: Des Juifs depuis Saül
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İtibar sahibi adamların haksız olduğu konularda haklı olmak tehlikelidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“O halde insanların hepsi, ihtiyaçları olmasaydı, zorunlu olarak eşit olurdu. Türümüze bağlı yoksulluk, bir insanı başka bir insana bağımlı kılar: Asıl mutsuzluk eşitsizlik değil, bağımlılıktır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bugün aşırı bir melankoli nöbeti içinde kendini öldüren öyle bir adam, sekiz gün bekleseydi yaşamayı isterdi.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Derler ki Tanrı her zaman büyük taburların yanındadır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Söz konusu para olduğunda, herkes aynı dindendir.”
— Voltaire (1694 – 1778)