Ünlü söz
“Önyargı, yargılamadan edinilmiş bir kanıdır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Le préjugé est une opinion sans jugement.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu özlü tanımla önyargının özünü yakalar: İnsanın, bir şeyi yeterince incelemeden, akıl yürütmeden ve sorgulamadan kabul ettiği görüştür. "Yargı" sözcüğü burada düşünmeyi, değerlendirmeyi ve kanıtları tartmayı ifade eder. Önyargı ise bu sürecin atlanmasıdır; kişi, bir düşünceyi çevresinden, alışkanlıklarından ya da otorite saydığı kişilerden hazır biçimde devralır. Voltaire'in Aydınlanma düşüncesindeki temel hedeflerinden biri, insanları bu tür sorgulanmamış kabullerden kurtarmaktır. Ona göre bir toplumun ilerleyebilmesi için bireylerin kendi akıllarını kullanmaları, inançlarını ve değerlerini eleştirel süzgeçten geçirmeleri gerekir. Bu tanım, önyargının yalnızca bilgisizlikten değil, düşünme sorumluluğunun üstlenilmemesinden doğduğunu da ima eder. Söz, günümüzde de karşılaşılan kalıp yargılara, ayrımcılığa ve peşin hükümlere karşı akılcı bir uyarı niteliği taşır; insanı, kanaatlerinin kaynağını ve sağlamlığını sorgulamaya davet eder.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu tanım, Voltaire'in 1764'te yayımlanan 'Dictionnaire philosophique portatif' adlı eserinin 'Prejudices' (Önyargılar) maddesinde yer alır. Voltaire bu maddede önyargıların toplumda nasıl kuşaktan kuşağa aktarıldığını ve insanların düşünme yetisini nasıl körelttiğini ele alır. Aydınlanma çağının akla vurgu yapan yaklaşımı doğrultusunda, bireyin kendi yargısını kullanmasını savunur.
Kaynak
- Eser: Dictionnaire philosophique portatif (1764)
- Künye: "Prejudices" (1764)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bugün aşırı bir melankoli nöbeti içinde kendini öldüren öyle bir adam, sekiz gün bekleseydi yaşamayı isterdi.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bütün eski tarihler, güzel sözlü bir yazarımızın dediği gibi, üzerinde anlaşmaya varılmış masallardan başka bir şey değildir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hakikati çok severim, ama şehitliği hiç sevmem.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Son olarak, efendim, şuna inanıyorum ki her şey bize Ganj kıyılarından gelmiştir: astronomi, astroloji, ruh göçü, vesaire.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“İtibar sahibi adamların haksız olduğu konularda haklı olmak tehlikelidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)