Ünlü söz
“Bencillik, kişinin kendi istediği gibi yaşaması değildir; başkalarından kendi istediği gibi yaşamasını istemesidir.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
İngilizce aslı
Selfishness is not living as one wishes to live, it is asking others to live as one wishes to live.
Ne anlatıyor?
Wilde bu sözüyle bencilliğin yaygın tanımını tersyüz eder. Kendi istekleri doğrultusunda bir hayat kurmak, tek başına bencillik değildir; asıl bencillik, başkalarının hayatlarını kendi isteklerine göre biçimlendirmeye çalışmaktır. Bu ayrım, bireysel özgürlüğün savunusu açısından önemlidir: Bir insanın kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olması, onun en temel hakkıdır ve bu hak başkalarını kısıtlamadığı sürece bencillik olarak damgalanamaz.
Sözün ikinci boyutu, toplumsal ahlak anlayışına yönelik bir eleştiriyi içerir. Wilde, bireyin tercihlerine karışmayı, onu 'doğru' olduğu varsayılan yaşam biçimlerine zorlamayı ahlaki bir üstünlük olarak sunan anlayışın asıl bencilce tutum olduğunu ima eder. Başkalarından kendi değerlerine göre yaşamasını beklemek, onların varoluşunu kendi arzularının bir uzantısı hâline getirmektir. Bu da özgürlüğün değil, tahakkümün bir biçimidir.
Bugün için söz, bireysel tercihlere saygı ile toplumsal beklentiler arasındaki gerilimi düşündürür. İnsanlara nasıl yaşayacaklarını dayatan, onları kendi doğrularına uymaya zorlayan tutumlar, çoğunlukla iyi niyet ya da gelenek adına meşrulaştırılır. Wilde'ın formülü bu meşrulaştırmayı sarsar: Asıl bencil, kendi hayatını yaşayan değil, başkalarının hayatını belirlemeye çalışandır.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Wilde'ın 1891'de yayımlanan 'The Soul of Man Under Socialism' denemesinden alınmıştır. Deneme boyunca Wilde, bireyselliği ve kendini gerçekleştirmeyi savunur; toplumsal baskının, ahlaki dayatmaların ve geleneksel beklentilerin bireyin özgür gelişimini nasıl engellediğini eleştirir. Bu söz de bireysel özgürlüğü savunurken 'bencillik' kavramının yeniden tanımlanması gerektiğini gösterir.
Kaynak
- Eser: The Soul of Man Under Socialism (1891)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Oscar_Wilde
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Sefalet ve yoksulluk öylesine mutlak biçimde aşağılayıcıdır ve insan doğası üzerinde öylesine felç edici bir etki yapar ki, hiçbir sınıf kendi çektiği acının gerçekten farkında olmaz. Acılarının kendilerine başkaları tarafından söylenmesi gerekir ve çoğu zaman bu insanlara hiç inanmazlar.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Söyle bana, onunla [Max Beerbohm] yalnız kaldığında Sfenks, yüzünü çıkarıp maskesini mi gösteriyor?”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Psikoloji bir bilim olarak emekleme çağındadır. Sanatın hatırına, umarım hep öyle kalır.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Walt Whitman'ın öpücüğü hâlâ dudağımda.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Bir adamın hiç düşmanı kalmadığında, onda sıradan, bayağı bir şey var demektir.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Her türlü otorite son derece alçaltıcıdır. Onu kullananları da alçaltır, üzerinde kullanıldığı kişileri de.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)