Ünlü söz
“Eski günlerde insanların elinde işkence aleti vardı. Şimdi ise basın var.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
İngilizce aslı
In old days men had the rack. Now they have the press.
Ne anlatıyor?
Wilde, bu sözüyle modern toplumda fiziksel işkencenin yerini kamuoyu ve basın aracılığıyla yapılan manevi bir baskının aldığını söyler. "Rack" yani işkence sehpası ya da gerdirme aleti, geçmiş dönemlerde bedene uygulanan şiddetin simgesidir; buna karşılık "press" – yani basın – on dokuzuncu yüzyılın sonlarında bireyin itibarını, özel hayatını ve ruhsal huzurunu hedef alan yeni bir güç olarak kullanılmaktadır. Wilde'a göre basın, fiziksel acı vermeden de insanı toplum önünde parçalayabilen, yargılayabilen ve cezalandırabilen bir araçtır.
Bu benzetme, onun genel özgürlük anlayışıyla da ilişkilidir. Wilde, bireyin kendi hayatını ve düşüncesini özgürce yaşaması gerektiğini savunur; kamuoyunun ve basının yarattığı baskı ise bu özgürlüğü kısıtlayan, insanları belli kalıplara uymaya zorlayan bir mekanizmadır. Söz ayrıca, 1890'ların basın kültürüne dönük eleştirel bir bakışı da yansıtır; dönemin gazeteleri skandallara, kişisel saldırılara ve sansasyonel haberlere yatkındı.
Bugün bu söz, medyanın birey üzerindeki gücünü ve internet çağında sosyal medyanın da benzer bir işlev üstlenip üstlenemeyeceğini düşündürür. Wilde'ın gözlemi, teknolojik araçlar değişse de toplumun bireyi denetleme ve cezalandırma biçimlerinin farklılaşarak devam ettiğini öne sürer.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: The Soul of Man Under Socialism (1891)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Oscar_Wilde
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Toplumda paradan zenginlerden daha çok söz eden tek bir sınıf vardır, o da yoksullardır.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Söyle bana, onunla [Max Beerbohm] yalnız kaldığında Sfenks, yüzünü çıkarıp maskesini mi gösteriyor?”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Bir adamın hiç düşmanı kalmadığında, onda sıradan, bayağı bir şey var demektir.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Senin doğanı anlayamıyorum. Eğer benim doğam senin kavrayışına uygun olmak için değil de kendi gereklerime göre biçimlendirilmiş olsaydı, korkarım dünyada çok zavallı bir izlenim bırakırdım.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Günümüzde her büyük adamın müritleri vardır ve biyografiyi yazan her zaman Judas'tır.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Her türlü otorite son derece alçaltıcıdır. Onu kullananları da alçaltır, üzerinde kullanıldığı kişileri de.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)