İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Bendeyim Ben Cân ü Dilden Pâdişahımdır Ali

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 30 — — Murabba — Bendeyim ben cân ü dilden pâdişahımdır Ali Gözlerim nûru ziyâsı bedr-i mâhımdır Ali Yoluna hâk olduğum rû-yi siyahımdır Ali Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali Men Hasen Hulk-ır-Rızâ’nın bir muhibb-i âliyem Hamdülillah kim hasedle kibr ü kinden hâliyem Şah Hüseyn-i Kerbelâ’nın baş açık abdâliyem Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali Şâh Zeynelâbidin hem Bâkır ile Ca’fer’i Biliniz bunları sevmektir iman ey din eri Dâima söyle bu nutku olmayasın serseri Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali Mûsi-i Kâzım’ı her kim bildi oldu ehl-i Hak Gel Şehinşâh-ı Ali Mûsâ Rızâ’dan al sebak Ten gözünü giderub can gözü ile ana bak Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali Şah Takıy vü bâ Nakıy’nin kulu ol ey bahtiyar Bunları sevene rahmet eyledi ol Girdigâr Mü’min olanlar bu nutku zikr ederler âşikâr Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali Askerî’ye asker olmak diler isen ey hümâm Kıl tevellâ hânedâna Ahmed’i bulgıl tamâm Hatm oliserdir imâmet Mehdi’de beyn-el-enâm Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali Ey Hatâyî gafil olma işbu dünyâ fânidir Her ne kim geldi vücûde âlemin mihmânıdır Bu kelâmı vird edinmek ârifin erkânıdır Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali

Şiir açıklaması

Bu murabba, dörtlüklerden oluşan bir şiirdir. Şiir kişisi Ali’ye içten bağlılığını dile getirir; onu gönlünün hükümdarı, gözünün ışığı olarak anar. Göz ve ışık imgeleri, Ali’ye duyulan sevgi ve saygının yanı sıra ona yönelişi de vurgular. “Kıblegâhımdır Muhammed secdegâhımdır Ali” dizesinin her dörtlükte yinelenmesi, şiirin temel bağlılık ifadesini öne çıkarır.

Dörtlüklerde Hasan, Hüseyin, Zeynelâbidin, Bâkır, Cafer, Mûsâ Kâzım, Mûsâ Rızâ, Takıy, Nakıy ve Askerî adları anılır; son dörtlükte Mehdi’den söz edilir. Böylece şiir, Ali’ye duyulan bağlılığı onunla birlikte anılan imamlar ve hânedana yönelik sevgiyle bir arada işler. Bu adlar, metnin dinî ve tasavvufi söyleyişinde saygı ve bağlılığın odağında yer alır.

“Yoluna hâk olduğum” dizesindeki hâk, sözlükte “toprak” demektir; burada şiir kişisinin kendini Ali’nin yolu uğruna alçak gönüllülükle ortaya koyuşunu anlatır. “Dâima” sözü “her vakit, sürekli olarak” anlamıyla bu bağlılığın devamlılığını belirtir. Şiirde geçen “imamet” ise imamlıktır. Tekrarlanan dize, Muhammed ve Ali’ye atfedilen manevi yönelişi şiirin merkezinde tutar.

Son dörtlükte dünya geçici, insan ve var olanlar ise bu âlemin konukları olarak anlatılır. Şiirin ana düşüncesi, faniliği unutmadan Ali’ye ve adı geçen imamlar ailesine sevgi ve bağlılığı sürdürmektir. Şiir kişisi, bu sözleri sürekli anmayı da inançlı ve bilge kişinin tutumuyla ilişkilendirir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

daima
her vakit, sürekli olarak, daim
imamet
İmamlık
hâk
toprak.
men
yasaklama, izin vermeme
din
Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum; diyanet.
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
ben
(kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
şehinşah
şöhret yapmak
aşikar
aşikâr kavramının yanlış kullanımı
murabba
Divan edebiyatında dörtlük
edinmek
kendini bir şeye sahip kılmak, kendine sağlamak

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)