İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Destgîr-i Âsiyansın Yâ Ali Senden Meded

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 124 — -Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâîlün- Destgîr-i âsiyansın yâ Ali senden meded Pdişâh-ı dü cihansın yâ Ali senden meded Eahr-ı âlem Lâhmüke lâhmî buyurdu şânına Âşıkın cisminde cansın yâ Ali senden meded Nûr-i ayn-î âşıkansın tâc-ı erbâb-ı yakîn Çeşm-i düşmenden nihansın yâ Ali senden meded Lâfetâ illâ Ali virdim olaldan sevdiğim Kande baktımsa ayansın yâ Ali senden meded Şah Hasen ile Hüseyn aşkına Mervan katline Serverân-ı gaziyansın yâ Ali senden meded Asl-ı Zeynül’âbidin’sin hem Muhammed Bâkır’ı Câ’fer-i Sâdık nişansın yâ Ali senden meded Hem Ali Mûs-er-Rızâ’dır nûr-i çeşm-i hânedan Şah Takî’den hoş beyansın yâ Ali senden meded Bâ Nakî vü Askeri hayfın Yezîd’in almağa Mehdi-i sâhib zamansın yâ Ali senden meded Zâhir ü bâtın menim her hâlimin âgâhısın Merhamet bahrine kânsın yâ Ali senden meded Enbiyânın hırkasın geydim senin bîçârenem Sana düşman od’a yansın yâ Ali senden meded[1]

Şiir açıklaması

Şiir, Ali’ye seslenen bir yakarış biçimindedir. Her kıtanın sonunda yinelenen “yâ Ali senden meded” sözü, ondan yardım ve destek dileğini bildirir. Şair, Ali’yi yücelterek ona duyduğu bağlılığı ve güveni dile getirir; şiirin ana duygusu sevgi, bağlılık ve sığınma isteğidir.

“Padişâh-ı dü cihansın” sözüyle Ali, iki dünyanın hükümdarı olarak anılır. “Nûr-i ayn-ı âşıkansın” dizesinde ayn, sözlükteki anlamıyla “göz”dür; ifade, Ali’yi sevenlerin göz nuru olarak över. “Çeşm-i düşmenden nihansın” sözü de onun düşman gözünden gizli oluşunu anlatır. Bu imgeler, şiirin övgü ve bağlılık tonunu güçlendirir.

Şiirde Hasan ve Hüseyin’in yanı sıra Zeynülabidin, Muhammed Bakır, Cafer Sadık, Musa er-Rıza, Takî, Nakî, Askerî ve Mehdi adları anılır. Böylece Ali’ye yönelik övgü, bu adlarla ve aile silsilesiyle ilişkilendirilir. Mervan ve Yezid’e yapılan göndermeler de şiirin bu kişilere dair sözlerini inanç ve bağlılık çerçevesinde kurduğunu gösterir; metin bunlarla ilgili ayrıntılı bir olay anlatmaz.

Son bölümde şair, “Zâhir ü bâtın” diyerek dış görünüşü ve sözlükte “iç yüz” anlamına gelen bâtını kapsayan hâllerinin bilindiğini söyler. Merhameti bir denize benzetip Ali’yi onun kaynağı olarak anar. Genel olarak şiir, Ali’yi yücelten ve ondan medet isteyen bir sesin, övgülerini ve inancını dizelerle ifade etmesidir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

sin
mezar
ayn
göz
bâtın
iç yüz
merhamet
Bir kimsenin veya bir başka canlının karşılaştığı kötü durumdan dolayı duyulan üzüntü, acıma.
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)