Şiir

Elf Anı Bilmişem Ben Lâ Fetâ İllâ Ali

Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün — Elf anı bilmişem ben lâ fetâ illâ Ali Ye yalanı silmişem ben lâ fetâ illâ Ali Be baka mülkünde hâkim Mustafâ vü Murtezâ Lâm elif lâ dimezem men lâ fetâ illâ Ali Te temennâ eyledim sırrında ızhâr eyleyüb He hilâl levhinde gördüm lâ fetâ illâ Ali Se sebâtım od u su toprak u yeldendir benim Vav vücûdun şehriyem ben lâ fetâ illâ Ali Cim cemâlinle celâlin isteyüb kıldım taleb Nun nihâyet buldu cânım lâ fetâ illâ Ali Hâ hayâl eyler zebânım âlini yâd etmeğe Mim Muhammed Mustafâ’dır lâ fetâ illâ Ali Hı haber verdi Hasen hulk-ı Rızâ etbâma Lâm letâfet mülki içre lâ fetâ illâ Ali Dal dilimde Şah Hüseyn-i Kerbelâ’nm medhi var Kef kerem kânı Ali’dir lâ fetâ illâ Ali Zel zelîl et nefsini Zeyn-el-abâ’nın aşkma Kaf karibdir Hak yolunda lâ fetâ illâ Ali Rı riyâ etti havâricîer Muhammed Bâkır’a Fe Furât akub dedi kim lâ fetâ illâ Ali Ze ziyâde kıldı gönlüm Ca’fer’in mahabbetin Gayn gayn dimezem ben lâ fetâ illâ Ali Sîn serhûş eyledi Mûsî-i Kâzım bil meni Ayn-ı aynımda ayandır lâ fetâ illâ Ali Şîn Şâh-ı Horâsan İbn-i Ali Mûsrer-Rızâ Zı zuhûr oldu cihanda lâ fetâ illâ Ali Sad safâ ehli Takî’dir âlem içre gerçi kim Tı tarîki gösterir hem lâ fetâ illâ Ali Dad zamîrim mülküne server Nakî’dir bilmişem Askeri'nin zikridir hem lâ fetâ illâ Ali Yâ Muhammed Mehd-i sâhib zaman sırr-ı Resûl Teşbihim, zikrim dilimde lâ fetâ illâ Ali Ey Hatâyî ger hayât-ı câvidan bulsan nola Gönlüne mihmân olubdur lâ fetâ illâ Ali[1]

Şiir açıklaması

Şiir, “Lâ fetâ illâ Ali” sözünü her bölümde yineleyerek Ali’ye duyulan sevgi ve bağlılığı dile getirir. Bu söz, “Ali’den başka yiğit yoktur” anlamında kullanılır. Şair, harfleri sırayla anarak her birini bir ad, nitelik ya da düşünceyle ilişkilendirir; böylece şiir, alfabe boyunca ilerleyen bir övgü düzeni kazanır.

Dizelerde Ali’nin yanı sıra Mustafa, Hasan, Hüseyin ve devamında sıralanan isimler de anılır. Bu adlar, şiirin inanç dünyasını ve Ali çevresinde kurulan manevi bağlılığı görünür kılar. “Temennâ eyledim” ifadesi, öne eğilip eli başa götürerek verilen selâmı anlatır; şiirdeki seslenişin saygı ve hürmet taşıdığını düşündürür. “Riyâ” ikiyüzlülük, “nihâyet” son, “kerem” soyluluk anlamındadır.

Şiirdeki imgeler arasında harflerin levhada belirmesi, ateş, su, toprak ve yel, ayrıca göz ve gönül öne çıkar. Bu imgeler, şairin varlığını ve iç dünyasını inançla ilişkilendiren bir anlatım kurar. “Gönlüne mihmân olubdur” dizesi, Ali sevgisinin gönülde konuk olduğunu söyler; son bölümde bu bağlılık, kalıcı bir manevi yaşama kavuşma dileğiyle birleşir.

Eserin ana düşüncesi, Ali’ye duyulan derin sevgi ve onu yüceltmedir. Tekrarlanan söz, şiire hem ritim verir hem de ana duyguyu sürekli hatırlatır. Harflerin ve isimlerin sıralanışı ise bu övgüyü düzenli, adeta baştan sona ilerleyen bir anış biçimine dönüştürür.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

kef: Lezzet verme amacıyla tereyağından elde edilen katkı maddesi
meni: Boşalma sonucu erkeklik organından gelen ve spermleri barındıran; beyaz, yoğun ve hafif yapışkan bir sıvı; er suyu, bel, bel suyu, atmık, dikel, sperm, sperma.
riya: ikiyüzlülük
ayn: göz
nihayet: son
kerem: Soyluluk.
ziyade: çok, daha çok, daha fazla
içre: İçerisinde
men: yasaklama, izin vermeme
ben: (kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
temenna: Öne doğru eğildikten sonra doğrulurken eli başa götürerek verilen selâm

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)