Ezel Bahar Olmayınca

Şiir, baharın gelişiyle kırmızı gülün açmasını ve bülbülün ötmesini birbirine bağlı imgelerle anlatır. Gül güzelliği ve değeri, bülbül ise sevgiyle seslenen dostu çağrıştırır. Bağban, yani bahçıvan ya da bağ bekçisi, gülü satmaya kalkınca şair onu bundan vazgeçirir; çünkü gülün değerini bilmeyen kişi, bülbülün üzüntüsünü de gözetmez. “Gözyaşını silmez imiş” sözü bu ilgisizliği vurgular.

Şiirin ana düşüncesi, dostun ve sevginin kıymetini zamanında bilmektir. “Dost yoluna talan olur” dizesi, dost uğruna kişinin elindekilerden vazgeçebileceğini anlatır; “ziyan” burada verilen sözlük anlamıyla zarardır. “Bazı insan hayvan olur” sözü, insana yakışmayan davranışları eleştirir. Son kıtada Hatayi, ölüm ve ayrılık düşüncesini anarak dostun değerinin geç kalmadan anlaşılması gerektiğini söyler.