İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Gevher-i Zât-i Kadîm-i Kibriyâ’sın Yâ Ali

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
—26— Gevher-i zât-i kadîm-i Kibriyâ’sın yâ Ali Enbiyâ vü evliyâya pîşüvâsın yâ Ali Kimse bilmez ma’ni-i zât u sıfâtındır senin Lâmekân bahrinde dürr-i müntehâsın yâ Ali Kabiliyyet sende görmüştür Resûl-i Hâşimî Şükr lillâh hemdem-i Hayrünnisâ’sın yâ Ali Hem havâric sırrını bildim ki idrâk eylemez Zâhir ü bâtında sen mu’ciz nümâsın yâ Ali Mustafa gördü seni arslan sıfatlı bir melek Sâhab-i mi’râç hem tâç ü livâsın yâ Ali Zülfikar’iyle kamu kıldın müsehhar âlemi Bilmişem tahkîk ile kim Lâfetâsın yâ Ali Bu Hatâyî’ye din ü îmân sendendir dürüst Nûr-i çeşm-i hânedân-ı Mustafâ’sın yâ Ali

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan, Ali’ye seslenerek onu peygamberlerin ve erenlerin öncüsü, yüce ve gizli anlamların taşıyıcısı olarak över. “Gevher” sözlükte “cevher”, “zât” ise “kişi, şahıs” anlamındadır; “gevher-i zât” sözü, şiirin övgü dili içinde Ali’nin değerini vurgular. “Kimse bilmez ma’ni-i zât u sıfâtındır senin” dizesinde onun özünün ve niteliklerinin tam olarak kavranamayacağı söylenir.

Şiirde Ali; Resûl, Hayrünnisâ ve Mustafa’yla anılır, Zülfikar’ı ve mi‘raçla ilgili imgelerle yüceltilir. “Taç” iktidar veya güç sembolü olan başlıktır; burada taç ve sancak, Ali’ye atfedilen yüceliği anlatan övgü imgeleridir. Son bölümde Hatâyî, din ve imanını Ali’ye bağladığını belirtir. Eserin ana duygusu bağlılık ve hayranlıktır; şiir, Ali’yi kutsal ve manevi bir önder olarak gören inançlı söyleyişi dile getirir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

taç
Soyluluk, iktidar, güç veya hükümdarlık sembolü olarak başa giyilen, değerli taşlarla süslü başlık.
gevher
cevher
zat
kişi, şahıs, nefer, nüfus
din
Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum; diyanet.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)