İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Hak’ı Gönülde Sır Sakla Özünden Bî Haber Sofî

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 131 — — Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün — Hak’ı gönülde sır sakla özünden bî haber sofî Bu deryâdan derin sırrı ne bilsün deng-i ser sofî Tanımamış o nefsini nice bilsün ki Rabbini Kâlubdur lâda illâda görün ne zerk eder sofî/ Sevübdür sîm ile zeri koyubdur vasl-ı dildârı Eğer doğrusunu dersem olur hışm ile ner sofî Özünü bilen er sofî hem oldur sofî-i sâfî Desen revâdürür ana gel ey sâhib nazar sofî Hatâyî mürşid ü pirler elini tutub âr etme Eğer ârif isen anla kerem kıl olma har sofî[1]

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi, “sofî” diye seslendiği kişiye gerçek irfanın dış görünüşle değil, insanın kendi özünü tanımasıyla ilgili olduğunu söyler. “Özünü bilen er sofî” dizesi, insanın kendini tanımasının içten ve arınmış bir anlayışın işareti olduğunu vurgular. Şiirdeki gönülde saklanan sır imgesi de manevi hakikatin iç dünyayla ilişkisini öne çıkarır.

Şair, gümüş ve altına yönelip gönül bağını geri plana atan kişiyi eleştirir; böyle bir tutumun samimi olmadığını düşündürür. “Nefsini tanımayan” kişinin Rabbini de tanıyamayacağı ifadesi, tasavvufi bir düşünce olarak, insanın kendini bilmesi ile Tanrı’yı bilme arayışı arasında bağ kurar. Son bölümde mürşid ve pirlerin elini tutmaya, yani manevi rehberlerden öğrenmeye çağrı vardır. Şiirin ana düşüncesi, gösteriş yerine öz bilgiyi, içtenliği ve rehberliğe saygıyı önemsemektir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

eğer
şart anlamını güçlendirmek için şartlı cümlelerin başına getirilen kelime
sır
bazı nesnelere parlaklık verme, dış etkilerden koruma, sızmalarını önleme vb. amaçlarla sürülen, saydam veya donuk vernik
zerk
İç itim
ser
baş
kerem
Soyluluk.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)