Şiir
Hem kadeh hem bâde hem bir şûh sâkîdir gönül
Şiir açıklaması
Şiir, gönlü aşkın merkezine yerleştirir. İlk beyitte gönül; kadeh, bâde ve şûh sâkî imgeleriyle birlikte anılır. Böylece gönül, aşk meclisinin yalnızca bir parçası değil, onun bütün unsurlarını taşıyan bir varlık gibi sunulur. “Ehl-i aşkın hâsılı” sözü, aşk ehlinin kısacası gönülde toplandığını düşündürür.
İkinci beyitte sevgiliyi bir an görebilmek için “bin cân fedâ” etmenin göze alınması, gönlün uzun zamandır özlem içinde bulunduğunu anlatır. Üçüncü beyitte sevgilinin gönüldeki yeri vurgulanır; beden ve can toprak olsa bile gönlün anlam dünyasında kalıcı olduğu söylenir. Burada hâk, toprak anlamındadır.
Sonraki beyitte gönül bir zerre kadar küçük görünse de aşkın güneş gibi parlayan etkisiyle yücelir; âfitâb güneştir. Şiirin sonunda ilk beyitteki sözlerin yinelenmesi, gönlün aşkı hem yaşayan hem de yaşatan temel güç olduğu düşüncesini pekiştirir.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- bâde
- Başına geldiği kelime ve tamlamalara “sonra” anlamı katarak zarf fonksiyonunda birleşik şekiller yapar.
- feda
- bir amaç uğrunda değer veya varlıktan vazgeçme, uğruna verme
- hâk
- toprak.
- amma
- ama
- afitab
- Güneş.
- ben
- (kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
- hasılı
- Sözün kısası, kısacası
- hâsılı
- Sözün kısası, kısacası
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)