Şiir

Yoklamazsın hîç var mı dilde dâğın yâresin

Yoklamazsın hîç var mı dilde dâğın yâresin Böyle mi gözler güzeller âşık-ı bîçâresin Âh ile derdi bilinmez âşık-ı bîçârenin Çâk çâk ede meğer âhı dil-i sad-pâresin Gördüğün öldürmedir kârı o hûnî gözlerin Koymaz anınçün elinden gamzeler gaddâresin Zülfüne bend etmesin yâ n'eylesin Mecnûn gibi Zabta kâdir olmayan âşık-ı dil-âvâresin Halka-i zülfünden eyler dil temâşâ ruhların Vermese hurşîde n'ola revzen-i nezzâresin Derdin izhâr etmek ister dâ'imâ Nef'î sana Sen de lutf et yokla bir gün dilde dâğın yâresin

Şiir açıklaması

Şiirde âşık, sevgilisine seslenerek gönlündeki yaranın fark edilip edilmediğini sorar. “Yoklamazsın hiç...” yakınması, sevgilinin âşığın acısını görüp gözetmediği düşüncesini öne çıkarır. Âşık, derdinin âhından anlaşılmadığını ve gönlünün parçalanır gibi olduğunu söyler. Buradaki âşık, yoğun sevgi ve bağlılık duyan kişidir.

Sevgilinin öldürücü bakışları ve gamzeleri âşığı daha da yaralar. Zülfe bağlanan Mecnun benzetmesi, âşığın duygularını denetleyemediğini anlatır. Gönül, saç halkasının arasından sevgilinin yüzünü temaşa eder; temaşa, hoşlanarak bakma, seyretmedir. Güneş ve pencere imgeleri, yüzün seyredilişini parlak bir görüntüyle kurar.

Son beyitte Nef’î, derdini izhar etmek, yani belirtmek ister ve sevgilisinden bir gün gönlündeki yara izini yoklamasını diler. Şiirin ana duygusu, sevgilinin ilgisizliği karşısında duyulan sitemli özlem ve aşk acısıdır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

temaşa: Hoşlanarak bakma, seyretme
ima: Dolaylı olarak anlatma, üstü kapalı olarak belirtme, işaretleme, anıştırma, ihsas
izhar: belirtme
âşık: Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, vurgun, tutkun kimse.
meğer: Önceden bilinmeyen, farkında olunmayan, sonradan anlaşılan bir durumu bildiren bir söz; meğerse, meğersem.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)