İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Âşıka ta'n etmek olmaz mübtelâdır n'eylesin

Nefi · Nefi kimdir?

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Âşıka ta'n etmek olmaz mübtelâdır n'eylesin Âdeme mihr ü mahabbet bir belâdır n'eylesin Gönlü dilberden kesilmezse acep mi âşıkın Gamzesiyle tâ ezelden âşinâdır n'eylesin N'ola ta'yin etse zabt-ı mülk-i hüsnü gamzeye Zülfü bir âşüfte-i ser-der-hevâdır n'eylesin Zülfüne kalsa perîşân eylemezdi dilleri Anı da tahrîk eden bâd-ı sabâdır n'eylesin N'ola olsa muztarib hâl-i dil-i uşşâkdan Sînesi âyîne-i âlem-nümâdır n'eylesin Olmasa Nef'î n'ola dil-beste zülf-i dilbere Tab'-ı şûhu dâma düşmez bir Hümâdır n'eylesin

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan âşık, sevdaya kapıldığı için kınanmaması gerektiğini söyler: İnsan sevgiye tutulduğunda bunu kolayca engelleyemez. Sevgilinin gönlü etkileyen bakışı, âşıkla ezelden beri tanışmış gibidir; bu yüzden âşığın ondan vazgeçememesi şaşırtıcı değildir. Her dizenin sonunda yinelenen “n’eylesin” sözü, bu bağlılığın ve sonuçlarının kişinin elinde olmadığı düşüncesini pekiştirir.

Şair, sevgilinin güzelliğini yönetilen bir mülk gibi düşünür; bakış bu güzelliğin gücünü temsil eder. Sevgilinin saçları gönülleri dağıtır, onları hareketlendiren ise rüzgârdır (bâd). Aşüfte sözü, şiirin sözlüğünde “açık saçık, oynak kadın” anlamındadır. Âşıkların iç sıkıntısı, dünyayı yansıtan bir ayna gibi gösterilen gönülde belirir. Son bölümde Nef’î, sevgilinin saçına gönül bağlamasını bir tuzağa düşmekten çok, tuzağa kolay düşmeyen Hümâ imgesiyle anlatır. Şiirin temel duygusu, aşk karşısındaki çaresiz bağlılıktır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

aşüfte
açık saçık, oynak kadın
mülk
Ev, dükkân, arazi vb. taşınmaz mal.
bad
rüzgâr, yel
hâl
bir şeyin içinde bulunduğu şartların veya taşıdığı vasıfların hepsi
ser
baş
acep
acaba

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)