Şiir

Sultan Osman Han Mersiyesi

Bir şâh-ı alîşan iken şâh-ı cihâna kıydılar Gayretlü genç arslan iken şâh-ı cihâna kıydılar. Gâzi bahâdır hân idi Âli-neseb sultan idi. Nâmiyle Osman Han idi Şâh-ı cihâna kıydılar. Hükmetmeğe kâdir iken Emr-i Hakk’a nâzır iken Hacc itmeğe hâzır iken Şâh-ı cihâna kıydılar. Ey dil ciğerler oldu hûn derdim bir iken oldu on Kan ağladı ehl-i fünûn şâh-ı cihâna kıydılar. Eşrât-ı sâatdir bu dem rûz-ı kıyâmetdir bu dem Kul’a nedâmetdir bu dem Şâh-ı cihâna kıydılar. Nev'i -1622-

Şiir açıklaması

Bu şiir, Sultan Osman Han’ın öldürülmesinin ardından duyulan acıyı dile getiren bir mersiyedir. İlk dizelerde Osman Han genç, güçlü, yiğit ve hükümdarlık kudretine sahip biri olarak anılır. Hacca gitmeye hazır olduğunun belirtilmesi, ölümün onun hazırlıklarını yarıda bıraktığını vurgular.

Şiirdeki “ciğerlerin kan olması” ve “kan ağlamak” imgeleri, konuşan kişinin ve çevresindekilerin derin yasını anlatır. Ölümün kıyamet gibi sunulması, kaybın büyüklüğünü ve geride kalanların pişmanlığını öne çıkarır. Sözlükte “dem” için verilen “nefes, soluk” karşılığı, bu sözcüğün tekrarlandığı dizelerde ölüm duygusunu güçlendirir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

nev: çeşit, cins, tür
dem: nefes, soluk

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)