İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Kırklar Meydanına Vardum

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
—20— Kırklar meydanına vardum Gelberu hey[1] can didüler İzzet ile selâm virdüm Gir[2] işte meydan didüler Kırklar bir yirde[3] durdular Otur deyu yir virdüler[4] Meydana sofra kurdular[5] Lokmamıza ban didüler[6] Sıtk ile tevhit idelüm Çekilüp Hak’ka gidelüm Aşkun tolusun içelüm Kalalum mestan didüler Kırkların kalbi doğrudur[7] Mümin gönlünün evidür[8] Gelişün kandan beridür Söyle behey can didüler[9] Düşme dünya mihnetine[10] Talib ol Hak hazretine Âb-ı kevser şerbetine Parmağunu ban didüler Erenler kalbi ganidür Yuduğu kalbi arıdur Gelişün kanden beridür Gel söyle ihvan didüler Gördüğünü gözün ile Beyan itme[11] sözün ile Neden sonra[12] bizüm ile Olursun mihman didüler Kalkup sema’larla oyna Açılup pâk olsun ayna Kırk yıl bu kazanda kayna Dahi çıksun can didüler[13] Çık semâa bile oyna Kalbin olsun bir âyine Âlemi varlığa sayma Bu mânide şan didüler Behey abdal nedür halün Hak’ka şükret kaldur elün Kese gör gıybetten dilün Her kulu yeksan didüler Şah Hatâyî konmuş burda Tazece uğramış derde Mürşitten açılır perde Gör imdi ey can didüler

Şiir açıklaması

Şiirde anlatıcı, Kırklar meydanına vardığında oradakiler tarafından “can” diye karşılanır ve meydana girmeye çağrılır. Ardından birlikte oturup yemek paylaşmaları, anlatıcının da lokmaya katılması istenir. Buradaki sofra, sözlükteki anlamıyla birlikte yemek yiyenlerin tamamını düşündürür; şiirde paylaşma ve bir arada bulunma ortamı kurar.

Kırklar’ın sözleri, anlatıcıyı tevhide, yani tek tanrıcılığa yönelmeye ve Hak’ka yaklaşmaya çağırır. “Aşkın tolusunu içelim” sözü, sevgi ve maneviyatla dolmayı anlatan bir imgedir. Dünya sıkıntısına kapılmamak, Hak’kı aramak, gıybetten uzak durmak ve insanlara eşit yaklaşmak da şiirin öğütleri arasındadır. “Her kulu yeksan” sözü, kulların bir tutulmasını vurgular.

Meydan, ortak lokma, sema ve ayna imgeleri şiirde öne çıkar. Sema ile hareket eden kişinin kalbinin ayna gibi arınması istenir; “Kırk yıl bu kazanda kayna” dizesi de uzun bir olgunlaşma ve arınma sürecini düşündürür. Anlatıcıdan gördüklerini hemen sözle bildirmemesi, bir süre beklemesi ve sonunda topluluğa konuk olması beklenir.

Son bölümde Şah Hatayi’nin adı anılır; “mürşitten açılır perde” sözü, rehberlik sayesinde gizli ya da görünmeyen olanın anlaşılmasına işaret eder. Genel olarak şiir, manevi olgunlaşmayı, gönül temizliğini, paylaşmayı ve ölçülü konuşmayı öne çıkarır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

tevhit
tek tanrıcılık
beyan
bildirme
ihvan
Yakın arkadaşlar, dostlar
kevser
bereket, çok hayır
perde
görüşü, ışığı engellemek, bir şeyi gizlemek için pencereye veya bir açıklığın önüne gerilen örtü
sofra
birlikte yemek yiyenlerin tamamı
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
tazece
Tazeye yakın, taze gibi

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)