İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Nefesim Ehl-i Dile Gevher-i Kândır Bilene

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 127 — Failâtün faiîâtün faîlâtün failün-< Nefesim ehl-i dile gevher-i kândır bilene Nutkumuz kudret-i Hak rûh-i revandır bilene Ma’rifet bahrine dal dahi güherler alagör İşte bu ilm ü hüner genc-i nihandır bilene İstedi âb-i hayat çeşmesine erdi Hızır Ol verir doğru haber bellü beyandır bilene Şerbet-i Hak’dan içenler olur âzâd elbet Şöyle sermest olanın küfrü imandır bilene Kavli yalancı ile olma musâhib çek eli Hemdem olmak div ile külli ziyandır bilene Ey Hatâyî Hak’ı özünde tanı ârif olub Dahi söz söyleme gel bu söz ayandır bilene[1]

Şiir açıklaması

Şah Hatayi, şiirde sözünün değerini onu anlayıp bilen kişiye seslenerek anlatır. “Nefesim”i, bilen için “gevher-i kân”, yani cevher ve madenin içindeki değerli taş gibi sunar. Sözün ve söyleyişin Hak’tan gelen bir güç taşıdığını belirtir. “Ma’rifet bahrine dal” çağrısı, bilgi ve irfan denizine yönelip oradan “güherler”, yani değerli cevherler edinmeyi öğütler; bu hünerin herkesçe görülmeyen gizli bir hazine olduğunu söyler.

Şiirde Hızır’ın hayat suyuna ulaşması, doğru habere ve açık söze erişme imgesiyle anılır. Hak’tan içilen “şerbet”, sözlükte şekerli su anlamındadır; burada Hak’la ilişkilendirilen bir içiş ve kendinden geçiş imgesi olarak kullanılır. Şair, yalan söyleyenle yakınlık kurmamayı öğütler ve son bölümde insanı Hak’kı özünde tanımaya çağırır. Ana düşünce, sözün değerini kavramak, bilgiye yönelmek ve içsel tanımayı önemsemektir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

hüner
beceri, marifet, kabiliyet
hızır
halk inanışlarına göre ölümsüzlüğe kavuşmuş olduğuna inanılan peygamber
şerbet
Pişmiş baklava vb. hamurlu tatlılara konulmak üzere kaynatılarak hazırlanmış şekerli su; şurup, şire.
gevher
cevher
söyleme
söylemek eyleminin mastarı

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)