Nice bir Zülf Gibi Hâk İle Yeksân Olalım

Bu murabba, yani Divan edebiyatında dörtlüklerden oluşan şiir, aşk çevresinde bir araya gelme ve hayranlık hâlini anlatır. Söyleyen kişi, “Cür’adânı getür Abdal yine hayrân olalım” dizesini her bölümde yineler; böylece şiire çağrı ve sohbet havası kazandırır. “Hâk” toprak demektir: İlk dizelerde zülf gibi toprağa karışmak, perişan olmak ve ardından sevgilinin dudağı gibi açılıp neşelenmek imgeleri yan yana gelir.

İkinci bölümde gönül aynasının tozunu silmek ve “can gözü”nü açmak istenir. Bu imgeler, iç dünyayı arındırma ve kavrayışı derinleştirme arzusunu düşündürür. “Hâce” sözlükte ağa anlamındadır; Hâce Fakîh’in sözüne kulak vermeme çağrısı, şiirdeki coşkulu aşk anlayışıyla başka bir öğüdün karşı karşıya geldiğini gösterir. Aşkın müftüsünün izin verdiği söylenerek bu tutum şiirin kendi dili içinde meşrulaştırılır.

Sonraki bölümlerde gönül bahçesindeki keder izlerinin silinmesi, hayal güllerinin açması ve gönül şehrinde dolaşmak anlatılır. Söyleyen, zühd ve vera mülkünü yıkıp dostlarla bir araya gelerek “sohbet-i rindân” etmeyi ister; sohbet, dostça ve arkadaşça konuşmadır. Aynanın, gözün, bahçenin ve şehrin imgeleri içsel değişimi ve paylaşmayı öne çıkarır.

Son bölüm, aşkın sırlarını anlamanın ve gamın nimetinden lezzet almanın peşindedir. Şiirin ana düşüncesi, aşkın kişiyi alışılmış öğütleri sorgulamaya, kederle yüzleşmeye ve dostlarla hayranlık içinde buluşmaya çağırmasıdır. Hayretî’nin adı da son dizelerde bu hayret duygusuyla anılır.