İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Sırr-ı Aşkından Şehâ Her Kim ki Âgâh Olmadı

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 129 — — Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün — Sırr-ı aşkından şehâ her kim ki âgâh olmadı Kaldı mahrum tâ ebed makbûl-i dergâh olmadı Bilmeyen kendi vücûdun Hak’kı bilmez lâcerem Kim bildi nefsini âlemde gümrâh olmadı Gözgüsü arı değildir çâre yoktur pasma Kaldı nâpâk tâ ebed Fazi ana hemrâh olmadı Her ne kılsan nîk ü bed âhır sana ol tuş olur Çekmedi şermendelik her kim ki bedhâh olmadı Zevkine aldanmagıl fikri öğüstür dünyenin Kangı gün hoş geçti kim anın sonu âh olmadı Zevk u şevkin günlerinde kim olar yârim dedi Bir melâmet günü geldi kimseler yâr olmadı Şah Hatâyî bende oldun bende fermân ol yürü Bende fermân olmayanlar lâyık-ı şâh olmadı[1]

Şiir açıklaması

Şiir, aşkın sırrına eremeyen kişinin manevi kabulden uzak kalacağını söyler. Kişinin kendini tanımasının Hak’kı tanımakla ilişkisi kurulur; kendini bilmeyen, yolunu şaşırmış sayılır. Paslı ve arı olmayan ayna imgesi, insanın iç dünyasının duruluğuna dikkat çeker. Şair, iyi ya da kötü yapılanların sonunda kişinin karşısına çıkacağını da hatırlatır.

Dünya zevkinin geçiciliği, sonrasında gelebilecek üzüntü ve kınanma düşüncesiyle anlatılır. “Melâmet” kınama demektir; şair, sevinçli günlerde sevgili olduğunu söyleyenlerin kınama gününde yanında bulunmayabileceğini belirtir. Son bölümde “bende” sözü kul anlamıyla kullanılır ve Hak’a bağlılık vurgulanır. Dergâh, dervişlerin toplandığı ve ayin yaptığı yer olarak anılır; şiirde kabul görme düşüncesiyle birlikte geçer.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

dergâh
dervişlerin toplandıkları ve ayin yaptıkları yer, tekke
melamet
kınama.
zevk
hoşa gitmek veya çekici bir şeyin elde edilmesinden, düşünülmesinden doğan hoş duygu, haz
günü
haset
çare
bir sonuca varmak, ortadaki engelleri kaldırmak için tutulması gereken yol, çıkar yol, çözüm yolu
bende
köle, kul
yâr
sevgili
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
bedhah
Kötücül, kötü yürekli.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)