İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Yer Yoğ İken Gök Yoğ İken Tâ Ezelden Var İdim

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 145 — Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün Yer yoğ iken gök yoğ iken tâ ezelden var idim Gevherin yekdâ nesinden ileru perkâr idim Gevheri âb eyledim tuttu cihânı serbeser İns ü cinni arş ü kürsî yaradan Settâr idim Girdim âdem donuna sırrımı kimse bilmedi Men o.Beytullah içinde tâ ezelden vâr idim On sekiz bin âlemi gezmiş idim Cercîs ile Derya altındaki saçı kızdıran envâr idim Ol zamanda ben anın sırrın bilirdim ol benim Anın içün Hak ile hem sırr idim esrar idim Ey Hüseynî hârici lâm ile bozdu postumu Gâh Mansur donuna girüp Enelhak dâr idim Ey Hatâyî Hak’kı bilüb tanımışam bî güman Anın içün ol yarattı ben ana inkâr idim[1]

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi, “yer” ve “gök” yokken, ezelden beri var olduğunu söyleyerek kendisini yaratılıştan önceye yerleştirir. “Gevher”in suya dönüşmesi ve cihanı kaplaması imgeleriyle varlığın oluşumunu anlatır. Âlemleri gezdiğini ve farklı biçimlerde göründüğünü söylemesi, şiir kişisinin anlatımına olağanüstü bir genişlik kazandırır. Bunlar, şiirdeki konuşanın dile getirdiği iddialardır.

İkinci bölümde kişi, Âdem donuna girdiğini, sırrını kimsenin bilmediğini ve Beytullah içinde ezelden bulunduğunu söyler. “Gâh” sözü “ara sıra”, “esrar” ise “sırlar” demektir. Mansur donuna girip “Enelhak” demesi, Hak ile ilişkiyi ve sırrı dile getiren tasavvufi bir söyleyiş olarak sunulur. Şiirin ana düşüncesi, varoluşu ve Hak’la ilişkiyi ezelî bir sır çevresinde anlatmaktır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

esrar
Sırlar.
gâh
ara sıra
güman
Kars, Elazığ, Ardahan,Erzurum Umut
men
yasaklama, izin vermeme
ben
(kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
içinde
süresince, zarfında

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)