“Bana bir dayanak noktası verin, dünyayı yerinden oynatayım.”

Arşimet'in bu ünlü sözü, kaldıraç ilkesinin gücünü çarpıcı bir imgeyle anlatır. Fizikte dayanak noktası, kaldıracın üzerinde döndüğü sabit noktadır; doğru bir dayanak ve yeterince uzun bir kaldıraçla, teorik olarak çok büyük kütleler bile küçük bir kuvvetle hareket ettirilebilir. Arşimet burada 'dünyayı yerinden oynatmak' gibi abartılı bir ifade kullanarak mekanik avantajın sınır tanımayan potansiyelini vurgular.

Söz aynı zamanda bilginin ve doğru aracın, ham güçten daha etkili olabileceği fikrini de içinde taşır. Bir matematikçi ve mühendis olarak Arşimet, doğa yasalarını anlamanın insana nasıl olağanüstü bir güç kazandırdığını göstermek ister. Bu yüzden söz, yalnızca bir fizik dersi değil; aklın, bilimin ve yöntemin gücüne dair evrensel bir metafordur.

Bugün de bu ifade, büyük değişimlerin çoğu zaman tek bir doğru noktadan, doğru bir fikirden veya araçtan başladığını hatırlatan bir ilham kaynağı olarak kullanılır. Devasa görünen sorunların bile uygun bir 'dayanak noktası' bulunduğunda çözülebileceği fikrini özetler.

Bu söz, Arşimet'in kaldıraç üzerine çalışmalarıyla ilişkilendirilir. Antik kaynaklarda, Arşimet'in kaldıracın gücünü kanıtlamak amacıyla bu ifadeyi kullandığı aktarılır. Sözün geçtiği yer olarak genellikle İskenderiyeli Pappus'un 'Synagoge' (Koleksiyon) adlı eseri gösterilir; Pappus bu sözü Arşimet'e atfeder. Ayrıca bazı anlatılar, Arşimet'in bu sözü kral Hieron'a ya da başka bir muhataba, kaldıraç ilkesinin gücünü açıklarken söylediğini belirtir. Söz, Arşimet'in mekanik konusundaki güvenini ve bilimsel keşiflerini pratik bir güce dönüştürme yeteneğini yansıtır.