“Johanna'mı yeniden görmeyi nasip et.”

Bismarck'ın son sözleri, kamusal kimliğinin bütün ağırlığının ardında son derece kişisel bir anı ortaya koyar. Söz, ölüm anında bile bir devlet adamının değil, sevdiği kadını kaybetmiş ve onunla yeniden bir araya gelmeyi umut eden bir insanın konuştuğunu gösterir. Buradaki dilek, dindar bir teslimiyeti de içerecek biçimde "nasip et" kalıbıyla kuruludur; dolayısıyla hem bir özlem hem de artık kendi iradesiyle yapabileceği hiçbir şeyin kalmadığının kabulü vardır.

Bismarck'ın sert politik tarzı, iradesi ve güç kullanımıyla anılan imajı düşünülürse, bu söz oldukça sade bir insani zaafla konuşur. Siyasi hayatında sürekli gücü elinde tutmayı amaçlayan bir liderin, son sözlerinde güçten değil kavuşma umudundan bahsetmesi, ölümün eşitleyici niteliğini de hatırlatır.

Bugünün okuruna bu söz, hangi konumda olursa olsun insanın en temel bağlılıklarının özel hayatında saklı olduğunu, kayıpların iktidar, şöhret ya da başarı karşısında bile tamamen doldurulamayacak bir boşluk bıraktığını anlatır.

Bismarck'ın 30 Temmuz 1898'deki son sözleri olarak kaydedilmiştir. Eşi Johanna von Puttkamer 1894'te, yani Bismarck'tan dört yıl önce ölmüştü. Sözün geçtiği an, Bismarck'ın ölüm döşeğinde olduğu ve artık son nefesini vermek üzere olduğu dönemdir.