Ünlü söz
“Bu [kireç salgılayan] bezler (bkz. Şekil 1), büyüklüklerine ve zengin kan damarı kaynaklarına bakılırsa, hayvan için büyük önem taşıyor olmalı. Ancak işlevleri üzerine, gözlemci sayısı kadar çok teori ileri sürülmüştür.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
İngilizce aslı
These [calciferous] glands (see Fig. 1), judging from their size and from their rich supply of blood-vessels, must be of much importance to the animal. But almost as many theories have been advanced on their use as there have been observers.
Ne anlatıyor?
Darwin burada solucanların sindirim sisteminde bulunan ve kireç salgılayan özel bezlerden söz eder. Bu bezlerin hayvan için önemli olduğunu, hem fiziksel büyüklüklerinden hem de yoğun kan damarı ağından çıkarır; canlı bir dokunun bu denli damarlanmış olması, onun etkin bir işlev yürüttüğünün göstergesidir. Fakat asıl dikkat çekici nokta, bu yapının ne işe yaradığı konusunda bilim dünyasında bir görüş birliği bulunmamasıdır. Darwin'in ifadesi, dönemin doğa tarihi çalışmalarında sık rastlanan bir duruma işaret eder: Aynı yapı, farklı araştırmacılar tarafından farklı işlevlerle açıklanmaya çalışılmıştır.
Bu söz aynı zamanda Darwin'in bilimsel tutumunu da yansıtır. Bir yapının önemini kabul etmekle birlikte, işlevi hakkında aceleci bir yargıya varmak yerine mevcut belirsizliği açıkça dile getirir. Gözlem ile teori arasındaki mesafeyi koruyan bu yaklaşım, onun doğa bilimlerindeki yöntem anlayışının tipik bir örneğidir. Bugünün okuruna, bilimsel bilgide belirsizliğin ve çok sayıda rakip açıklamanın bir zayıflık değil, araştırma sürecinin doğal bir parçası olduğunu hatırlatır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu alıntı, Darwin'in son dönem eserlerinden biri olan ve ölümünden kısa süre önce yayımlanan 'The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms' (1881) adlı kitabının birinci bölümünden alınmıştır. Darwin bu eserde solucanların alışkanlıklarını, toprağı işleme biçimlerini ve bitkisel toprağın oluşumundaki rollerini uzun yıllara dayanan gözlemlerle inceler. Alıntının geçtiği bölümde solucanların sindirimle ilgili yapıları, özellikle kireç salgılayan bezler ele alınmaktadır.
Kaynak
- Eser: The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms (1881)
- Künye: Chapter 1: Habits of Worms, p. 43.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Charles_Darwin
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Solucanların yuvalarını kazarken yuttuklarından bağımsız olarak birçok küçük taşı da yuttukları kesin olduğuna göre, bu taşların –tıpkı değirmen taşları gibi– besinlerini öğütmeye yaradığı düşünülebilir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Aylar boyunca çalışma odamda toprak dolu saksılarda solucanlar beslemeye yönlendirildiğimde, onlara ilgi duymaya başladım ve ne ölçüde bilinçli davrandıklarını, ne kadar zihinsel güç sergilediklerini öğrenmek istedim.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Şöyle bir gözlemde bulunuyor: "Zayıflıkları ve küçüklükleri göz önüne alındığında, başardıkları söylenen iş muazzamdır." Burada, sürekli yinelenen bir nedenin sonuçlarını topluca hesaplayamama durumunun bir örneğini görüyoruz; bu durum, eskiden jeoloji alanında olduğu gibi, daha yakın zamanda evrim ilkesi alanında da bilimin ilerlemesini çoğu kez geciktirmiştir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Ama bir sonraki bölümde göreceğimiz gibi, bu işte bir dereceye kadar zekâ sergileniyor gibi görünüyor; bu sonuç beni solucanlarla ilgili her şeyden daha çok şaşırtmıştır.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Kireç salgılayan bezlerin işlevine gelince, bunların öncelikle boşaltım organları olarak hizmet etmeleri, ikincil olarak da sindirime yardımcı olmaları muhtemeldir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Konu önemsiz görünebilir; ancak onun ilginç yanları olduğunu göreceğiz. 'De minimis lex non curat' (hukuk küçük meselelerle uğraşmaz) özdeyişi bilim için geçerli değildir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)