Ünlü söz
“Konu önemsiz görünebilir; ancak onun ilginç yanları olduğunu göreceğiz. 'De minimis lex non curat' (hukuk küçük meselelerle uğraşmaz) özdeyişi bilim için geçerli değildir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
İngilizce aslı
The subject may appear an insignificant one, but we shall see that it possesses some interest; and the maxim "de minimis lex non curat," does not apply to science.
Ne anlatıyor?
Darwin bu sözünde, bilimin konu seçiminde önemsiz sayılabilecek olgulara karşı küçümseyici bir tutum takınmaması gerektiğini ifade eder. Başlangıçta değersiz görünen doğa olaylarının, dikkatle incelendiğinde büyük ilke ve yasalara götürebileceğini vurgular. Onun solucanların toprak oluşumundaki rolüne ilişkin çalışması da bu anlayışın somut bir örneğidir: Sıradan gibi görünen bir canlının davranışları, uzun vadede peyzaj ve toprak yapısı üzerinde derin etkiler doğurur.
Hukukta kullanılan 'de minimis lex non curat' ilkesi, küçük ve önemsiz meselelerin mahkemelerce ele alınmayacağını söyler. Darwin bu ilkeyi bilinçli olarak hukuk alanından alıp bilime uyarlayarak karşıt bir iddia öne sürer: Bilim, ayrıntılardan ve küçük görünen olgulardan vazgeçemez. Çünkü bilimsel bilginin ilerleyişi çoğunlukla gözden kaçan ayrıntıların birikimli olarak incelenmesiyle mümkün olur.
Bu düşünce, bilimsel merakın hiyerarşi tanımadığını, herhangi bir doğa olayının ciddi bir soruşturmaya konu olabileceğini hatırlatır. Bugün ekoloji, mikrobiyoloji veya toprak bilimi gibi alanlarda yapılan pek çok araştırma, dikkatsiz bakışa sıradan görünen organizmaların ve süreçlerin ne denli büyük sonuçlar doğurduğunu göstermeye devam etmektedir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Darwin'in 1881'de yayımlanan 'Solucanların Faaliyetiyle Bitkisel Küfün Oluşumu' adlı eserinin giriş bölümünden alınmıştır. Uzun yıllar boyunca solucanların hareketlerini ve toprak üzerindeki etkilerini gözlemleyen Darwin, bu çalışmada düşük görülen bir canlı türünün çevresini nasıl dönüştürdüğünü gösterir. Söz, eserin başında konunun bilimsel değerini savunmak amacıyla söylenmiştir.
Kaynak
- Eser: The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms (1881)
- Künye: Introduction, p. 2.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Charles_Darwin
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Aylar boyunca çalışma odamda toprak dolu saksılarda solucanlar beslemeye yönlendirildiğimde, onlara ilgi duymaya başladım ve ne ölçüde bilinçli davrandıklarını, ne kadar zihinsel güç sergilediklerini öğrenmek istedim.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Şöyle bir gözlemde bulunuyor: "Zayıflıkları ve küçüklükleri göz önüne alındığında, başardıkları söylenen iş muazzamdır." Burada, sürekli yinelenen bir nedenin sonuçlarını topluca hesaplayamama durumunun bir örneğini görüyoruz; bu durum, eskiden jeoloji alanında olduğu gibi, daha yakın zamanda evrim ilkesi alanında da bilimin ilerlemesini çoğu kez geciktirmiştir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Ama bir sonraki bölümde göreceğimiz gibi, bu işte bir dereceye kadar zekâ sergileniyor gibi görünüyor; bu sonuç beni solucanlarla ilgili her şeyden daha çok şaşırtmıştır.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Kireç salgılayan bezlerin işlevine gelince, bunların öncelikle boşaltım organları olarak hizmet etmeleri, ikincil olarak da sindirime yardımcı olmaları muhtemeldir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“En azından matematiğin temel ilkelerini anlayacak kadar ilerlemediğim için derin bir pişmanlık duydum, çünkü bu yetiyle donatılmış insanlar sanki fazladan bir duyuya sahip gibi görünüyorlar.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Solucanların yuvalarını kazarken yuttuklarından bağımsız olarak birçok küçük taşı da yuttukları kesin olduğuna göre, bu taşların –tıpkı değirmen taşları gibi– besinlerini öğütmeye yaradığı düşünülebilir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)