“Şöyle bir gözlemde bulunuyor: "Zayıflıkları ve küçüklükleri göz önüne alındığında, başardıkları söylenen iş muazzamdır." Burada, sürekli yinelenen bir nedenin sonuçlarını topluca hesaplayamama durumunun bir örneğini görüyoruz; bu durum, eskiden jeoloji alanında olduğu gibi, daha yakın zamanda evrim ilkesi alanında da bilimin ilerlemesini çoğu kez geciktirmiştir.”

Darwin bu sözünde, solucanların küçük ve güçsüz görünen canlılar olmalarına karşın uzun zaman diliminde büyük işler başarabildiklerine dikkat çeker. Alıntıladığı gözlem, bu duruma önce şaşkınlıkla yaklaşan bir bakışı yansıtır. Darwin ise bu şaşkınlığı, insan zihninin sürekli yinelenen küçük nedenlerin birikimli sonuçlarını görmekte zorlanmasına bağlar.

Ona göre bu kavrayış eksikliği, bilim tarihinde birçok kez ilerlemeyi engellemiştir. Jeolojide, dağların ve vadilerin oluşumunu açıklarken uzun zaman dilimlerini hesaba katmakta gösterilen direniş buna örnektir. Aynı biçimde, evrim düşüncesinin kabulü de küçük değişimlerin çok uzun süreçler boyunca büyük dönüşümler yaratabileceği fikrini kavrayabilmeyi gerektirir.

Bu pasaj, bilimsel düşüncede zaman ve birikim kavramlarının ne kadar merkezi olduğunu vurgular. Bugün de büyük olayların arkasındaki yavaş, görünmez süreçleri görmenin önemini hatırlatır.

Bu pasaj, Darwin'in 1881 tarihli The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms adlı kitabının giriş bölümünden alınmıştır. Darwin, burada solucanların toprağı işleme gücüne şaşıran bir yazarın ifadesini aktarır ve bu şaşkınlığı, bilim tarihindeki kavrayış eksiklikleriyle ilişkilendirir. Bu tür birikimli süreçleri görememe sorununu jeoloji ve evrim düşüncesi örnekleriyle karşılaştırır.