“Dolayısıyla bu örnekte solucanlar, yabancı bir bitkinin kurumuş yapraklarını yuvalarına en iyi biçimde çekme konusunda oldukça doğru bir muhakemede bulundular; üstelik yaprak sapından kaçınmak gibi alışılmış davranışlarından da vazgeçmeleri gerekmişti.”

Darwin bu sözde solucanların davranış esnekliğine dikkat çeker. Alışılmış koşullarda solucanlar yaprakları yuvalarına taşırken genellikle yaprak sapından tutmaktan kaçınır; çünkü bu yöntem çoğu bitki yaprağı için verimli değildir. Ancak yabancı bir bitkinin kurumuş yaprakları söz konusu olduğunda, bu genel kural işe yaramayabilir. Darwin'in gözlemine göre solucanlar, yeni duruma uyum sağlayarak bu kez yaprakları en etkili biçimde yuvalarına çekebilecekleri başka bir yöntem izlemişlerdir.

Bu gözlem, solucanların yalnızca sabit içgüdü kalıplarıyla hareket etmediklerini, karşılaştıkları nesnenin biçimine göre davranışlarını ayarlayabildiklerini ileri sürer. Darwin 'muhakeme' sözcüğünü kullanarak dikkatli bir benzetme yapar; bunu insandaki bilinçli akıl yürütmeyle birebir aynı anlamda değil, pratik bir seçme ve uyarlama becerisi olarak sunar. Bugün için bu söz, basit canlıların çevreye uyum yeteneğinin sanıldığından daha esnek olabileceğini ve doğa gözleminde alçakgönüllü olmak gerektiğini hatırlatır.

Bu alıntı, Darwin'in 'The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms' (1881) adlı kitabının ikinci bölümünden alınmıştır. Bu bölümde Darwin, solucanların yaprakları, sapları ve çeşitli küçük nesneleri yuvalarına nasıl çektiklerine ilişkin deney ve gözlemlerini aktarır. Yabancı bir bitkinin yapraklarıyla yapılan gözlem, solucanların alışılmış davranış kalıplarından ayrılarak yeni duruma uygun bir yol seçebildiklerini gösteren örneklerden biridir.