Ünlü söz
“Matematiğe giriştim, hatta 1828 yazında özel bir öğretmenle (çok sıkıcı bir adamdı) Barmouth'a gittim, ama çok yavaş ilerledim. Bu iş bana tiksinti veriyordu; bunun başlıca nedeni, cebrin ilk adımlarında hiçbir anlam göremememdi. Bu sabırsızlık çok aptalcaydı ve sonraki yıllarda, en azından matematiğin büyük temel ilkelerinden bir şeyler anlayacak kadar ilerlemediğim için derin bir pişmanlık duydum; çünkü bu yetiyle donanmış insanlar fazladan bir duyuya sahip gibi görünüyor.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
İngilizce aslı
I attempted mathematics, and even went during the summer of 1828 with a private tutor (a very dull man) to Barmouth, but I got on very slowly. The work was repugnant to me, chiefly from my not being able to see any meaning in the early steps in algebra. This impatience was very foolish, and in after years I have deeply regretted that I did not proceed far enough at least to understand something of the great leading principles of mathematics; for men thus endowed seem to have an extra sense.
Ne anlatıyor?
Darwin bu pasajda gençlik yıllarında matematiğe karşı duyduğu isteksizliği ve bunun sonuçlarına dair pişmanlığını anlatıyor. Cebrin başlangıç aşamalarında bir anlam görememekten kaynaklanan sabırsızlığını, geriye dönüp baktığında bir zayıflık olarak değerlendirir. Ona göre bu sabırsızlık, matematiğin temel ilkelerini bile kavrayamamasına yol açmış ve bu durum ileride eksikliğini hissettiği bir boşluk bırakmıştır.
Darwin'in "fazladan bir duyu" benzetmesi, matematiksel düşünebilen insanların kavrayış biçimine duyduğu hayranlığı gösterir. Bu ifade, kendi bilimsel yöntemi ile matematiksel akıl yürütme arasındaki farkı da ima eder. Darwin'in doğa bilimlerindeki başarısı büyük ölçüde gözlem ve akıl yürütmeye dayanıyordu; ancak matematiğin soyut ve tümdengelimli yapısı ona yabancı kalmıştı. Bu pasaj, onun kendi sınırlarını açık yüreklilikle kabul eden ve başkalarının yetilerine saygı duyan karakterini ortaya koyar. Aynı zamanda, öğrenmenin farklı biçimlerine karşı alçakgönüllü bir tutumun örneğidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Darwin'in 1876'da yazmaya başladığı, ölümünden sonra yayımlanan otobiyografisinin 1958 tarihli tam basımından alınmıştır. Darwin bu bölümde Edinburgh ve Cambridge'deki öğrencilik dönemini, özellikle de matematikle olan zoraki ilişkisini anlatır.
Kaynak
- Eser: Autobiography (1958)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Charles_Darwin
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Solucanların yuvalarını kazarken yuttuklarından bağımsız olarak birçok küçük taşı da yuttukları kesin olduğuna göre, bu taşların –tıpkı değirmen taşları gibi– besinlerini öğütmeye yaradığı düşünülebilir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Aylar boyunca çalışma odamda toprak dolu saksılarda solucanlar beslemeye yönlendirildiğimde, onlara ilgi duymaya başladım ve ne ölçüde bilinçli davrandıklarını, ne kadar zihinsel güç sergilediklerini öğrenmek istedim.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Şöyle bir gözlemde bulunuyor: "Zayıflıkları ve küçüklükleri göz önüne alındığında, başardıkları söylenen iş muazzamdır." Burada, sürekli yinelenen bir nedenin sonuçlarını topluca hesaplayamama durumunun bir örneğini görüyoruz; bu durum, eskiden jeoloji alanında olduğu gibi, daha yakın zamanda evrim ilkesi alanında da bilimin ilerlemesini çoğu kez geciktirmiştir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Ama bir sonraki bölümde göreceğimiz gibi, bu işte bir dereceye kadar zekâ sergileniyor gibi görünüyor; bu sonuç beni solucanlarla ilgili her şeyden daha çok şaşırtmıştır.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Kireç salgılayan bezlerin işlevine gelince, bunların öncelikle boşaltım organları olarak hizmet etmeleri, ikincil olarak da sindirime yardımcı olmaları muhtemeldir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Konu önemsiz görünebilir; ancak onun ilginç yanları olduğunu göreceğiz. 'De minimis lex non curat' (hukuk küçük meselelerle uğraşmaz) özdeyişi bilim için geçerli değildir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)