“Şeytanın bir papazı, doğanın beceriksiz, savurgan, hata yapan, aşağılık ve dehşet verici derecede zalim işleri üzerine ne büyük bir kitap yazabilirdi!”

Darwin, doğanın acımasızlığını ve israf dolu işleyişini gözlemleyerek, doğadaki tasarımın iyiliksever bir yaratıcı fikriyle kolayca bağdaştırılamayacağını ifade eder. "Şeytanın papazı" benzetmesi, doğadaki zulmü ve israfı savunan, hatta bunu yücelten birinin yazabileceği kitabı hayal ederek, doğal dünyanın ahlaki açıdan rahatsız edici yönlerine dikkat çeker.

Darwin'in kullandığı "beceriksiz, savurgan, hata yapan, aşağılık ve zalim" sıfatları, onun doğayı kutsal bir uyum içinde değil, kör ve acımasız süreçlerin toplamı olarak gördüğünü ortaya koyar. Doğal seçilim, canlıların hayatta kalmak için verdiği amansız mücadeleye, savurgan üretim ve yok oluşlara dayanır. Bu söz, Darwin'in doğa gözlemlerinin geleneksel dinsel iyimserliğe nasıl meydan okuduğunu gösteren bir itiraftır.

Bugün bu ifade, evrimin amaçsızlığı ve doğadaki acının varlığı üzerine düşünmek isteyen okura güçlü bir başlangıç noktası sunar. Doğanın ahlaki bir ölçütle değerlendirilemeyeceği, fakat insanın yine de onu anlamlandırma çabasının felsefi gerilimini yansıtır.

Söz, Darwin'in yakın dostu ve botanikçi Joseph Dalton Hooker'a 13 Temmuz 1856 tarihinde yazdığı bir mektuptan alınmıştır. Bu dönemde Darwin, Türlerin Kökeni üzerinde yoğun biçimde çalışıyor ve doğal seçilim kuramını ayrıntılandırıyordu. Doğadaki rekabet, acı ve yok oluş gözlemleri, onun inançlarıyla bilimsel bulguları arasında derin bir iç çatışmaya yol açıyordu.