Ünlü söz
“Teorilerin yeni bir bakışın ve yeni olguların ışığında yeniden yorumlanması için zaman her zaman olgundur. Bilimin asıl alanı da budur.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
İngilizce aslı
The time is always ripe for the re-interpretation of theories in the light of new vision and of new facts. This is the very province of science.
Ne anlatıyor?
Darwin bu sözde bilimin donmuş bir bilgi yığını olmadığını, sürekli yeniden gözden geçirilen bir anlama çabası olduğunu anlatır. Ona göre bir teori ne kadar güçlü olursa olsun, yeni gözlemler ve yeni bakış açıları ortaya çıktıkça sorgulanmalı ve gerekirse yeniden yorumlanmalıdır. 'The time is always ripe' ifadesi, bu sorgulamanın ertelenmesi gerekmediğini; bilimde hiçbir dönemin, yeni olgulara kapalı olmak için geçerli bir mazeret sunamayacağını vurgular. Darwin'in bu bakışı, kendi evrim kuramını ortaya atarken izlediği yöntemle de uyumludur: o, geniş gözlemler toplamış, farklı disiplinlerden kanıtları bir araya getirmiş ve doğadaki değişimi döneminin biyoloji anlayışıyla yeniden yorumlamıştır.
Sözün ikinci cümlesi, bilimin belki de en ayırt edici özelliğine işaret eder: kendini düzeltme kapasitesi. Bilim; olgulara, kanıtlara ve eleştirel akla dayalı olarak, önceki açıklamaları gözden geçirebildiği ölçüde bilimdir. Darwin, bilimi yalnızca keşif yapmak olarak değil, aynı zamanda yerleşik kavramları yeniden düşünme süreci olarak görür. Bu yüzden söz, bilimsel otoritenin dogmaya dönüşmesine karşı bir uyarı niteliği de taşır.
Bugün bu söz, hızla değişen bilgi ortamında bilimsel kuşkuculuğun ve açık fikirliliğin ne kadar önemli olduğunu hatırlatır. Yeni verilerin ortaya çıktığı her an, eski açıklamaları yeniden değerlendirmek bir zayıflık değil, bilimsel yöntemin gücüdür. Darwin'in ifadesi, bilimin kapalı bir öğreti değil, sürekli gelişen bir sorgulama alanı olduğu fikrini özetler.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Autobiography (1958)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Charles_Darwin
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Solucanların yuvalarını kazarken yuttuklarından bağımsız olarak birçok küçük taşı da yuttukları kesin olduğuna göre, bu taşların –tıpkı değirmen taşları gibi– besinlerini öğütmeye yaradığı düşünülebilir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Aylar boyunca çalışma odamda toprak dolu saksılarda solucanlar beslemeye yönlendirildiğimde, onlara ilgi duymaya başladım ve ne ölçüde bilinçli davrandıklarını, ne kadar zihinsel güç sergilediklerini öğrenmek istedim.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Şöyle bir gözlemde bulunuyor: "Zayıflıkları ve küçüklükleri göz önüne alındığında, başardıkları söylenen iş muazzamdır." Burada, sürekli yinelenen bir nedenin sonuçlarını topluca hesaplayamama durumunun bir örneğini görüyoruz; bu durum, eskiden jeoloji alanında olduğu gibi, daha yakın zamanda evrim ilkesi alanında da bilimin ilerlemesini çoğu kez geciktirmiştir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Ama bir sonraki bölümde göreceğimiz gibi, bu işte bir dereceye kadar zekâ sergileniyor gibi görünüyor; bu sonuç beni solucanlarla ilgili her şeyden daha çok şaşırtmıştır.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Kireç salgılayan bezlerin işlevine gelince, bunların öncelikle boşaltım organları olarak hizmet etmeleri, ikincil olarak da sindirime yardımcı olmaları muhtemeldir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)
“Konu önemsiz görünebilir; ancak onun ilginç yanları olduğunu göreceğiz. 'De minimis lex non curat' (hukuk küçük meselelerle uğraşmaz) özdeyişi bilim için geçerli değildir.”
— Charles Darwin (1809 – 1882)