“Bir Akıl bilgeliği vardır ve … bir de Kalp bilgeliği vardır.”

Bu söz, iki farklı bilme ve kavrama biçimini karşılaştırır. Akıl bilgeliği; ölçme, hesaplama, mantık ve olgulara dayanır. Kalp bilgeliği ise duygu, sezgi, merhamet ve insani bağlardan beslenir. Dickens, bu iki bilgeliğin birbirine üstün olduğunu söylemekten çok, insanın eksiksiz bir varoluş için her ikisine de ihtiyaç duyduğunu ima eder.

Romanın genelinde yalnızca akla ve olgulara dayanan bir yaşamın insanı kuruttuğu, yalnızca duyguya dayanan bir yaşamın ise dağılgan olabileceği gösterilir. Bu nedenle söz, Dickens'ın eserindeki temel gerilimlerden birini özetler: mekanik akılcılık ile insani duyarlılık arasındaki denge arayışı.

Bugünün okuruna bu ifade, bilgiye ve karar alma süreçlerine yaklaşımda yalnızca teknik ya da yalnızca duygusal kriterlerin yeterli olmadığını hatırlatır. Özellikle insan ilişkileri, eğitim ve toplumsal meselelerde aklın ve kalbin birlikte işlemesi gerektiği düşüncesini sade ama etkili biçimde dile getirir.

Bu söz, Charles Dickens'ın 1854'te yayımlanan "Hard Times" (Zor Zamanlar) adlı romanının üçüncü kitabının birinci bölümünde geçer. Roman, olgulara ve faydaya dayalı katı eğitim anlayışının insan hayatındaki yıkıcı sonuçlarını anlatır. Bu ifade, romanın son bölümünde akıl ve duygu arasındaki denge gereksinimini öne çıkaran bir gözlemdir.