İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Ancak şunu itiraf etmeliyim ki ışık konusunda büyük ölçüde karanlıktayım. Işık denen madde parçacıklarının Güneş'in yüzeyinden böylesine olağanüstü bir hızla sürekli fırlatıldığını varsayan öğreti beni tatmin etmiyor!”

— Benjamin Franklin (1706 – 1790)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

But I must own that I am much in the Dark about Light. I am not satisfy'd with the doctrine that supposes particles of matter call'd light continually driven off from the Sun's Surface, with a Swiftness so prodigious!

Ne anlatıyor?

Franklin burada, dönemin ışık hakkındaki egemen bilimsel açıklamalarından kuşku duyduğunu dürüstçe ifade eder. On sekizinci yüzyılda ışığın doğası üzerine iki temel yaklaşım vardı: Newton'un parçacık kuramı ve Huygens'in dalga kuramı. Franklin, ışığın Güneş'ten fırlatılan küçük parçacıklardan oluştuğu fikrini, bu parçacıkların gerektirdiği akıl almaz hız nedeniyle yetersiz bulur. Onun asıl anlatmak istediği, bilim insanının karşısına çıkan açıklamaları sorgulamaktan çekinmemesi gerektiğidir.

Söz, Franklin'in yalnızca bir mucit ve devlet adamı değil, aynı zamanda ciddi bir doğa filozofu olduğunu gösterir. O, elektrik deneyleriyle tanınır; ancak burada ışık gibi hâlâ tam anlaşılamamış bir konuda entelektüel bir alçakgönüllülükle "karanlıktayım" der. Bu ifade, bilimde kesinliğe ulaşmanın zorluğunu kabul etmekle birlikte, sorgulamanın değerini de vurgular.

Özellikle "karanlıktayım" ile ışık arasındaki karşıtlık, söze ironik bir derinlik katar. Franklin'in bu tutumu, bugünkü bilimsel düşüncenin de temel ilkesidir: Bir kuram ne kadar yaygın kabul görürse görsün, eleştirel akılla yeniden değerlendirilebilir. Bu yönüyle söz, bilimin otoriteye değil, kanıtlara ve açık soruşturmaya dayandığını hatırlatır.

Hangi bağlamda söylendi?

Franklin bu satırları 23 Nisan 1752'de Amerikalı siyasetçi ve doğa bilimci Cadwallader Colden'a yazdığı bir mektupta kaleme aldı. O dönem Franklin, elektrik üzerine deneyler yürütüyor ve doğa filozoflarıyla yoğun bir yazışma içinde bulunuyordu. Mektup, dönemin ışık kuramlarına ilişkin entelektüel tartışmaların bir parçasıdır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler