“Bence insan yalnızca insanı ısıran ve sokan kitapları okumalı. Okuduğumuz kitap kafamıza bir yumruk gibi inmeyip bizi uyandırmıyorsa, o kitabı neden okuyalım?”

Kafka bu sözde edebiyatı rahatlatan, oyalayan bir uğraş olarak değil; okuru sarsan, huzurunu kaçıran, düşünmeye ve değişmeye zorlayan bir güç olarak tarif eder. 'Isıran ve sokan' ve 'kafaya yumruk' imgeleri, bir kitabın içimize işlemesi gerektiğini, yüzeysel bir haz aracı olamayacağını anlatır. Ona göre kitap, okurun alışkanlıklarını, inançlarını ve kendine dair kabullerini kökten sarsmalıdır.

Bu anlayış Kafka'nın edebiyata yüklediği varoluşsal rolle yakından ilgilidir. Gençlik yıllarında yazdığı mektupta ifade ettiği bu düşünce, onun eserlerinde de hissedilen temel tavrı özetler: okur, metinle kurduğu ilişkide güvende hissetmemelidir. Amaç basit bir estetik zevk değil, neredeyse fiziksel bir uyanıştır.

Bugün için de bu söz, çok sayıda içerik arasında seçim yapan okura bir ölçü sunar: Bir kitap (ya da metin) bizi yalnızca oyalıyorsa mı değerlidir, yoksa bizi kendimizle yüzleştiriyorsa mı? Kafka'nın sorusu edebiyatın dönüştürücü gücüne inananlar için hâlâ geçerli bir meydan okumadır.

Kafka bu satırları 27 Ocak 1904'te, Prag'dan çocukluk arkadaşı Oskar Pollak'a yazdığı mektupta dile getirmiştir. 21 yaşındadır; çalışmaktan, okumaktan ve nasıl bir yaşam kurması gerektiğinden söz ettiği bu dönem mektuplarında edebiyata yaklaşımını da açıklar. Pollak ile mektuplaşmaları Kafka'nın gençlik yıllarındaki düşünsel arayışını ve dostluk içinde gelişen fikir alışverişini gösterir. Söz, arkadaşına kitap tavsiye etme bağlamının ötesinde, bir okur olarak kendi beklentisinin ilkesel ifadesidir.