Ünlü söz
“Hiçbir insanın bilgisi burada kendi deneyiminin ötesine geçemez.”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
No man's knowledge here can go beyond his experience.
Ne anlatıyor?
Bu söz, Locke'un deneyciliğinin (empirizm) özlü bir ifadesidir. Bilgimizin tek kaynağının duyular yoluyla edinilen deneyim olduğunu, zihnin doğuştan fikirlerle donanmış olarak gelmediğini savunur. İnsan zihni başlangıçta boş bir levha gibidir; üzerine yazılan her şey yaşanmış deneyimlerden gelir.
Locke'a göre bu ilkenin önemli bir sonucu, bilginin sınırlarının farkına varmaktır. İnsan, deneyimleyemeyeceği şeyler hakkında kesin bilgi iddiasında bulunmamalıdır. Bu yüzden metafiziğin karanlık sorularıyla uğraşmak yerine, deneyimle test edilebilir konulara yönelmek daha verimli bir felsefi tutumdur.
Modern düşüncede bu söz, bilimsel yöntemin temel bir ilkesi olarak okunabilir: Bir iddianın kabul edilebilmesi için gözlem ve deneyimle sınanabilir olması gerekir.
Hangi bağlamda söylendi?
1689 tarihli "İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme"nin ikinci kitabında, bilginin kaynağını araştırdığı deneyim bölümünde geçer. Locke burada, tüm fikirlerimizin ya duyumdan ya da kendi zihinsel işlemlerimiz üzerine düşünmekten doğduğunu, bu deneyim alanının dışında bilgi iddiasında bulunulamayacağını göstermek ister.
Kaynak
- Eser: An Essay Concerning Human Understanding (1689)
- Künye: Book II, Ch. 1, sec. 19
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin en iyi yorumcuları olduğunu her zaman düşünmüşümdür.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Kelimeleri gevşek ve istikrarsız biçimde kullanan kişi ya dikkate alınmaz ya da anlaşılmaz.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Hiç kuşkum yok ki, matematikteki kadar tartışmasız zorunlu sonuçlar yoluyla, kendiliğinden açık önermelerden doğru ve yanlışın ölçütleri çıkarılabilir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Bir şey bilen herkes, her şeyden önce şunu bilir: Cehaletinin örneklerini aramak için uzun süre uğraşmasına gerek yoktur.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Dünyaya karşı tek çit, onun iyice bilinmesidir; genç bir beyefendi kaldırabildiği ölçüde, kademe kademe bu bilgiye sokulmalıdır ve güvenli, hünerli ellerin rehberliğinde olması koşuluyla ne kadar erken olursa o kadar iyidir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Yeni görüşler, sırf henüz yaygın olmadıkları gerekçesiyle her zaman kuşkuyla karşılanır ve genellikle onlara karşı çıkılır.”
— John Locke (1632 – 1704)