Ünlü söz
“Benim yargıma göre düzlem geometriye doğru çizgi ile daireden başka hiçbir çizgi kabul edilmemelidir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
İngilizce aslı
In my Judgment no Lines ought to be admitted into plain Geometry besides the right Line and the Circle.
Ne anlatıyor?
Newton burada düzlem geometrinin sınırlarının ne olması gerektiğine dair katı bir yöntemsel görüş dile getirir. Ona göre düzlem geometri, yalnızca doğru çizgi ve daire kullanılarak yapılan çizimlerle sınırlı kalmalıdır. Bu iki temel çizgi, pergelle ve çizgilikle (işaretsiz cetvel) çizilebildikleri için klasik geometrik inşa geleneğinin temelini oluşturur. Newton, bu geleneğin saflığını korumak gerektiğini düşünür.
Bu görüş, Antik Yunan geometrisindeki çizim kurallarına yaslanır. Pergel ve çizgilik yöntemi, Platon'dan Öklid'e ve oradan İslam ve Avrupa matematik geleneklerine uzanan köklü bir anlayıştır. Newton'un bu kısıtlamayı savunması, onun geometriyi düzenli, öngörülebilir ve doğrulanabilir kılma arzusunu gösterir. Karmaşık eğrilerin düzlem geometrisine sokulması, ona göre geometrinin kesinliğini ve sadeliğini zayıflatır.
Bugünün okuru için bu söz, matematikte farklı araç ve yöntemlerin farklı problem alanlarına karşılık geldiğini hatırlatır. Newton aynı zamanda kalkülüs gibi bambaşka matematiksel araçlar geliştirmiş biri olarak, burada belirli bir bağlamda ısrar eden bir ilkesel duruş sergiler. Ona göre basitlik, çözüme ulaştığımız aracın zarafetinde değil, kullandığımız temel kavramların sağlamlığında yatar; düzlem geometride bu sağlamlık, doğru ve daireden gelir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Newton'un 1707'de yayımlanan "Arithmetica Universalis" adlı eserinden alınmıştır. Eserde Newton, cebirsel yöntemler ile geometrik çizim arasındaki ilişkiyi tartışırken, Öklid geleneğine uygun olarak hangi çizimlerin düzlem geometride kabul edilebilir olduğunu belirler. Bu, onun matematiksel yöntemlerin sınırlarına duyduğu dikkatin bir örneğidir.
Kaynak
- Eser: Arithmetica Universalis (1707)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Isaac_Newton
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Aynı şekilde geometride, belli bir yöne çizilen bir doğru artı olarak sayılırsa, ters yöne çizilen doğru eksi olarak alınabilir. Diyelim ki AB sağa, BC sola çizilsin; AB artı sayılırsa, BC eksi olur; çünkü çizilirken AB'yi azaltır...”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Mekanik de olsa faydalı şeyler, Pappus'tan öğrendiğimiz üzere, geometrideki faydasız spekülasyonlara haklı olarak tercih edilir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Cebir yoluyla denklemlere kolayca ulaşırsınız; ancak oradan, genellikle porizmalar yöntemi aracılığıyla ortaya çıkan zarif inşalara ve kanıtlamalara geçmek o kadar kolay değildir; bu analizde kişinin yaratıcılığı ve icat gücü de o kadar fazla çalıştırılıp inceltilmez.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Ateizm o kadar saçma ki. Güneş sistemine baktığımda, dünyanın güneşten doğru uzaklıkta olduğunu ve uygun miktarda ısı ile ışık aldığını görüyorum. Bu tesadüfen olmadı.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Başka hiçbir kanıt olmasaydı bile, başparmak beni Tanrı'nın varlığına ikna ederdi.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Şekillerin basitliği, onların oluşum ve düşünce bakımından basitliğine bağlıdır; bir denklem ise bir şeklin üretildiği ve kavranmasını kolaylaştıran (geometrik ya da mekanik) bir tariften başka bir şey değildir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)