“Kısacası, burada olduğu gibi her yerde, gereksiz teleolojik ilkeler konusunda dikkatli olun!”

Nietzsche bu sözüyle, doğada ve insan yaşamında her şeyin belirli bir amaca, hedefe veya nihai nedene göre işlediğini varsayan teleolojik düşünceye karşı uyarıda bulunur. Teleoloji, her gelişmenin önceden belirlenmiş bir amaca hizmet ettiğini kabul eden yaklaşımdır. Nietzsche'ye göre bu tür açıklamalar çoğu zaman gerçeklikten çok insanın anlam arayışını yansıtır ve olguları çarpıtır.

O, özellikle organik yaşamın ve doğa olaylarının açıklanmasında 'yarar', 'amaç' ve 'hedef' gibi kavramların dikkatsizce kullanılmasına karşı çıkar. Ona göre doğada egemen olan şey bilinçli amaçlar değil, güçlerin çatışması ve rastlantıdır. Teleolojik ilkeler, olayların gerçek nedenlerini görmek yerine hayali bir plan ve düzen uydurmaya yol açar.

Bu uyarı, Nietzsche'nin genel eleştirel felsefesinin bir parçasıdır. O, insanların dünyaya anlam verme ihtiyacının, bilimsel ve felsefi açıklamaları nasıl çarpıtabileceğini gösterir. Bugün de bu söz, karmaşık olguları basit amaç ve niyetlerle açıklama eğilimine karşı bir eleştirel düşünme çağrısı olarak okunabilir.

Aynı eserin 13. aforizmasında, fizyologların canlı organizmaları açıklarken 'öz koruma içgüdüsü' gibi amaçsal ilkeleri kullanmalarını eleştirdiği bağlamda söylenmiştir. Nietzsche, yaşamın temel itkisinin kendini koruma değil, güç istenci olduğunu savunur ve bu nedenle teleolojik açıklamaların yanıltıcı olduğunu düşünür.