“İnsan eylemlerinin büyüklüğü, onları doğuran ilhamla ölçülür. İçinde bir Tanrı, bir güzellik ideali taşıyan ve ona itaat eden kişi ne mutludur: sanat ideali, bilim ideali, vatan ideali, İncil'in erdemlerinin ideali! Büyük düşüncelerin ve büyük eylemlerin canlı kaynakları işte bunlardır. Hepsi sonsuzluğun yansımalarıyla aydınlanır.”

Pasteur bu sözde, insan eylemlerinin değerini belirleyen şeyin, o eylemleri doğuran ilhamın yüksekliği olduğunu söyler. Bir amaç uğruna çalışan kişinin içinde taşıdığı ideal, yaptığı işe anlam kazandırır. Bu ideal ister sanatta, ister bilimde, ister vatan sevgisinde ya da dinsel erdemlerde olsun, insanı sıradan çıkarların ötesine taşır. Önemli olan, kişinin kendini aşan bir güzellik ve hakikat fikrine bağlanmasıdır.

'İçinde bir Tanrı taşımak' ifadesi, ilhamın kutsal bir kaynağı olduğuna işaret eder. Pasteur'e göre büyük işler, insanın kendi sınırlarını aşarak daha yüce bir şeye hizmet ettiği anda doğar. Böyle bir bağlılık, bilim insanının bitmek bilmeyen sabrını da bir sanatçının yaratma tutkusunu da bir yurtseverin fedakarlığını da açıklayabilir. Hepsi, görünür dünyanın ötesindeki bir sonsuzluğun yansımasından güç alır.

Bu bakış açısı, Pasteur'ün bilimsel çalışmayı yalnızca teknik bir uğraş olarak görmediğini gösterir. Bilim de tıpkı sanat ya da din gibi insanı yücelten bir ideal olabilir. Bugünün okuru için bu söz, hangi alanda olursa olsun derin bir amaca bağlanmanın, insanın eylemlerine anlam ve büyüklük kazandırdığını hatırlatır.

Bu söz, Pasteur'ün 1882'de yaptığı 'Discours de réception' konuşmasından alınmıştır. Konuşmada bilimsel araştırmanın anlamı, insan idealleri ve sonsuzluk fikri arasında bağlar kurar. Pasteur, özellikle genç akademisyenlere seslenirken, bilimsel çalışmanın yalnızca bilgi biriktirmek değil, aynı zamanda yüksek bir ideale hizmet etmek olduğunu vurgular.